Część 1 — Dyktando

Nagłe zatrzymanie krążenia


Ustanie skurczów serca powoduje zatrzymanie krążenia i szybki zgon z powodu anoksji mózgu. Jeśli krążenie i oddech nie zostaną przywrócone lub zastąpione przez odpowiednie zabiegi ratownicze natychmiast po wypadku, czas w ciągu którego uratowanie chorego z zatrzymaniem krążenia jest jeszcze możliwe, wynosi około 3 minut. Dłuższa przerwa w krążeniu mózgowym powoduje nieodwracalne zmiany w mózgu, przesądzające o niepomyślnym wyniku nawet w razie przywrócenia czynności serca w późniejszym okresie. Zatrzymanie krążenia może zdarzyć się u osoby dotychczas zdrowej, w następstwie rażenia prądem elektrycznym, ostrej hipoksji, ciężkiej hiperkaliemii. Zdarza się także jako powikłanie zabiegów chirurgicznych, uśpienia, niektórych zabiegów diagnostycznych, nadwrażliwości na leki. Niebezpieczeństwo zatrzymania serca bez uchwytnej przyczyny zewnętrznej jest szczególnie duże w niektórych chorobach serca, zwłaszcza w świeżym zawale serca i w ciężkich zaburzeniach przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Stwarzając doraźne, śmiertelne niebezpieczeństwo zatrzymanie krążenia nie przesądza jednak o niepomyślnym rokowaniu odległym. W przypadkach szybko i skutecznie ratowanych możliwy jest powrót do zdrowia bez trwałych następstw wypadku.

Mechanizm zatrzymania serca polega bądź na zahamowaniu wytwarzania bodźców elektrycznych, bądź na migotaniu komór. Rozpoznanie mechanizmu powodującego zatrzymanie wymaga kontroli elektrokardiograficznej i staje się konieczne dopiero w drugiej fazie postępowania ratowniczego. Pierwsza decydująca faza ratunku polega, bez względu na przyczynę i mechanizm zatrzymania, na natychmiastowym rozpoczęciu sztucznego oddychania i zewnętrznego masażu serca. Zatrzymanie krążenia powoduje nagłą utratę przytomności, ustanie słyszalnych tonów serca i zniknięcie tętna we wszystkich tętnicach. Oddech przybiera charakter agonalny, potem ustaje zupełnie.

Źrenice rozszerzają się i przestają reagować na światło. W pierwszych chwilach po zatrzymaniu serca mogą wystąpić przejściowe drgawki, potem mięśnie stają się wiotkie. Pacjent sprawia wrażenie martwego. Momentem decydującym w różnicowaniu z innymi przyczynami utraty przytomności jest brak tętna w dużych tętnicach. Zniknięcie tętna w tętnicach promieniowych nie ma znaczenia rozstrzygającego. Zdarza się w ciężkim wstrząsie mimo zachowanej czynności serca.