Nerw trójdzielny

Nerw trójdzielny należy do grupy nerwów czaszkowych, które rozpoczynają się w obrębie mózgu i odpowiadają za odbiór wrażeń zmysłowych, funkcjonowanie gruczołów oraz unerwiają niektóre grupy mięśni. Wszystkie nerwy czaszkowe znajdują się symetrycznie po lewej i prawej stronie ciała.

Nerw trójdzielny nazywany jest też nerwem piątym (oznaczanym rzymską liczbą V) i w miejscu określanym jako zwój trójdzielny (zwój Gassera) dzieli się na trzy mniejsze nerwy (nerw oczny, szczękowy oraz żuchwowy). Nerw V odpowiada za ruch oraz czucie w obrębie twarzy i jamy ustnej.

Uszkodzenie nerwu trójdzielnego, któremu towarzyszy silny ból nazywane jest nerwobólem, neuralgią lub rwą twarzową. Zależnie od tego, czy uszkodzenie dotyczy obu nerwów trójdzielnych, czy też jednego, objawy mogą dotyczyć połowy twarzy lub są obustronne. Przyczyny klasycznego nerwobólu nerwu twarzowego są bardzo różne, wyróżniamy dwa rodzaje choroby - nerwoból samoistny i objawowy.

Nerwoból samoistny zazwyczaj występuje bez uchwytnej przyczyny. W niektórych przypadkach wywołany jest przez ucisk różnych struktur na nerw trójdzielny. Ucisk spowodowany przez naczynie żylne lub tętnicze nazywany jest konfliktem naczyniowo-nerwowym.

Nerwoból objawowy może występować w przebiegu chorób, na które cierpi pacjent. Ucisk nerwu w miejscu, gdzie się zaczyna, czyli w mózgu może być spowodowany przez nowotwór ośrodkowego układu nerwowego.

Inne czynniki, które mogą doprowadzać do nerwobólu to stan zapalny nerwu lub zwoju trójdzielnego albo choroba demielinizacyjna, czyli uszkodzenie osłonki mielinowej otaczającej nerw. Kolejną przyczynę nerwobólu nerwu V stanowi półpasiec uszny nazywany również zespołem Ramsaya Hunta.

Choroba wywołana jest przez wirus ospy wietrznej, który po ustąpieniu objawów choroby umiejscawia się w zwojach nerwowych i może ponownie aktywować się po wielu latach uśpienia. Wirus ospy wietrznej często powoduje uszkodzenie zwoju Gassera.

Na półpasiec najczęściej chorują osoby po 60 roku życia, które w dzieciństwie przeszły ospę wietrzną. Nerwoból samoistny jest silnym, napadowym bólem, który trwa od kilku sekund do maksymalnie 2 minut.

Ból jest piekący, kłujący lub palący i przychodzi błyskawicznym uderzeniem. Lokalizacja bólu jest zawsze taka sama i nie rozprzestrzenia się na nowe miejsca. Ból jest na tyle silny, że powoduje grymas na twarzy pacjenta, pocieranie lub uderzanie ręką w miejscu bólu. Opisywany jest jako najsilniejszy ból w życiu, trudny do wyobrażenia. Ból jest nawracający i najczęściej promieniuje wzdłuż szczękowej i żuchwowej gałęzi nerwu V. Charakterystyczne dla neuralgii nerwu V są tzw. punkty spustowe.

Stanowią miejsca na twarzy, których podrażnienie wywołuje napad bólowy. Do czynników, które mogą zapoczątkować objawy należą m.in. ucisk, dotyk, powiew wiatru, żucie.