Część 1 — Dyktando
Rak szyjki macicy to częsty nowotwór złośliwy narządu rodnego kobiety, rozwijający się w szyjce macicy. Główną przyczyną odpowiadającą za raka szyjki macicy jest wirus brodawczaka ludzkiego, który tworzy środowisko sprzyjające transformacji zdrowych komórek w kierunku nowotworu. Zakażenie nim jest bezobjawowe.
Drugim równie niebezpiecznym czynnikiem jest palenie tytoniu. Dodatkowo wymienia się niektóre infekcje narządu rodnego (chlamydioza, rzeżączka, wirus opryszczki, wirus cytomegalii), liczne ciąże i porody, dietę ubogą w witaminę C i wieloletnie stosowanie środków antykoncepcyjnych.
Wczesny rak zazwyczaj nie daje żadnych objawów, dlatego tak bardzo ważne jest regularne, co najmniej co 3 lata, wykonywanie badania cytologicznego.
Wczesne objawy nie są specyficzne. Należy tu wymienić krwawienia między cyklami (lub krwawienie, które pojawiło się po menopauzie), krwiste lub wodniste upławy o przykrym zapachu i kolorze. Wraz z rozwojem choroby mogą się pojawić takie objawy jak: bóle podbrzusza, bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej, bolesne parcie na mocz i stolec, krew w moczu i stolcu, obrzęki kończyn dolnych.
W celu rozpoznania raka szyjki macicy pobiera się do badania wycinek z podejrzanej tkanki, który pozwala określić rodzaj nowotworu. Badanie wraz z pobraniem materiału przeprowadza się we wziernikach, przez pochwę i odbyt. W celu określenia stopnia zaawansowania choroby i wyboru odpowiedniego leczenia wykonuje się badania dodatkowe, takie jak: RTG klatki piersiowej oraz tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny jamy brzusznej i miednicy w celu wykluczenia przerzutów do innych narządów. Obowiązkowa jest również ocena sprawności ogólnej pacjentki i jej wola do zachowania płodności.
Metoda leczenia zależy od stopnia zaawansowania nowotworu w chwili rozpoznania i decyzji związanej z posiadaniem potomstwa. Najlepsze wyniki uzyskuje się dzięki operacji. W bardzo wczesnych stopniach zaawansowania, zwłaszcza u młodych, chcących zachować płodność kobiet, wystarczy radykalne usunięcie samej szyjki macicy i węzłów chłonnych miednicy. Daje to połowie kobiet poddanych zabiegowi szansę na ciążę. Najczęstszym wyborem pozostaje jednak radykalne wycięcie całej macicy wraz z otaczającymi ją tkankami i regionalnymi węzłami chłonnymi.