Stopa cukrzycowa

Stopa cukrzycowa jest przewlekłym, wieloczynnikowym powikłaniem cukrzycy, rozwijającym się wskutek długoletniej hiperglikemii, prowadzącej do uszkodzenia naczyń mikro- i makroangiopatycznych oraz włókien nerwowych. Patogeneza obejmuje współistnienie neuropatii obwodowej, niedokrwienia tętniczego oraz podatności na infekcje bakteryjne i grzybicze.

Neuropatia czuciowo-ruchowa skutkuje stopniowym zanikiem odczuwania bólu, temperatury i ucisku, co sprzyja powstawaniu mikrourazów, otarć oraz owrzodzeń. Równocześnie dochodzi do zaburzeń biomechaniki stopy, deformacji palców — takich jak palce młoteczkowate czy paluch koślawy — a także do nadmiernego rogowacenia naskórka w obrębie głów kości śródstopia.

Niedokrwienie, będące konsekwencją miażdżycy tętnic obwodowych, objawia się ochłodzeniem skóry, zasinieniem, zanikiem owłosienia oraz osłabieniem lub brakiem tętna na tętnicach grzbietowych stopy. Nawet niewielkie uszkodzenie skóry może w tych warunkach przekształcić się w trudno gojące się, sączące owrzodzenie, nierzadko powikłane martwicą i zakażeniem ropnym.

W diagnostyce kluczowe znaczenie ma dokładne badanie przedmiotowe, ocena czucia przy użyciu monofilamentu Semmesa-Weinsteina, badanie wskaźnika kostka-ramię (ABI) oraz ultrasonografia dopplerowska. W przypadkach wątpliwych wykonuje się rezonans magnetyczny w celu wykluczenia zapalenia kości i szpiku.

Leczenie obejmuje odciążenie chorej kończyny, chirurgiczne opracowanie rany, antybiotykoterapię celowaną oraz — w razie konieczności — rewaskularyzację metodą wewnątrznaczyniową bądź chirurgiczną. Niezwykle istotna jest ścisła kontrola glikemii, właściwa pielęgnacja stóp oraz edukacja chorego w zakresie profilaktyki.

Nieleczona stopa cukrzycowa może prowadzić do rozległej martwicy, sepsy, a w ostateczności do amputacji częściowej lub całkowitej kończyny dolnej. Dlatego wczesne rozpoznanie, interdyscyplinarne postępowanie terapeutyczne oraz systematyczna kontrola są fundamentem zapobiegania dramatycznym powikłaniom tej przewlekłej choroby.