Część 2
Część 2 — Uraz czaszki u mężczyzny bez kasku – krwiak nadtwardówkowy i trepanacja zwiadowcza
Nagranie z kategorii Chirurgia opublikowane na platformie MedEdu Portal. Pacjent: mężczyzna 36 lat, uraz głowy w pracy, brak kasku ochronnego, rozpoznanie: epidural hematoma z pęknięciem tętnicy oponowej środkowej.
1. O tej jednostce
Krwiak nadtwardówkowy (epidural hematoma) to nagromadzenie krwi w przestrzeni między oponę twardą a czaszkę, najczęściej wynikające z urazu głowy i pęknięcia tętnicy oponowej środkowej. Charakterystycznym objawem jest okres przejaśnienia — krótka faza przytomności i względnie dobrych funkcji neurologicznych, po której następuje gwałtowne pogorszenie stanu i pojawienie się objawów ogniskowych (niedowłady, odruchy patologiczne). Chirurgiczna interwencja (trepanacja zwiadowcza) w takim przypadku jest zabiegiem ratującym życie i musi być wykonana bez opóźnień, gdyż każdy dodatkowy czas drastycznie pogarsza rokowanie.
2. Tekst do odsłuchania
⚠️ Uwaga: Poniżej znajduje się pełna transkrypcja nagrania medycznego. Sugerujemy najpierw odsłuchanie, a następnie przeczytanie tekstu w celu pogłębienia zrozumienia terminologii i sekwencji zdarzeń.
Trzydziestosześcioletni mężczyzna doznał urazu prawej okolicy ciemieniowej w miejscu pracy, czyli w fabryce samochodów. W głowę uderzyła go źle przymocowana belka dźwigu. Wbrew przepisom, mężczyzna nie miał na głowie kasku ochronnego, co może mieć duże znaczenie w przypadku dochodzenia roszczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego.
Do izby przyjęć został przywieziony karetką natychmiast po wypadku, w ciągu niecałych piętnastu minut. Lekarz dyżurujący stwierdził u pacjenta stan nieprzytomności, symetrycznie słabą reakcję na bodźce bólowe, źrenice wąskie, równe, niewielkie obrzmienie prawej okolicy skroniowej oraz wyciek krwi zmieszanej z płynem mózgowo-rdzeniowym z prawego przewodu słuchowego zewnętrznego. Ciśnienie tętnicze krwi wynosiło sto dziesięć na sześćdziesiąt pięć milimetrów słupa rtęci, tętno sto dwadzieścia na minutę, oddechy dwadzieścia cztery na minutę.
W godzinę po przyjęciu do szpitala chory powrócił do przytomności, rozmawiał z lekarzem, był nieco zdezorientowany, z niepamięcią wsteczną, skarżył się na ból głowy.
Po kolejnych czterech godzinach pacjent stał się senny, pojawił się odruch Babińskiego po lewej stronie, ciśnienie tętnicze wynosiło sto pięćdziesiąt na dziewięćdziesiąt milimetrów słupa rtęci, tętno osiemdziesiąt sześć na minutę.
Obraz kliniczny z charakterystycznym okresem przejaśnienia oraz pojawienie się objawów ogniskowych w postaci lewostronnych odruchów patologicznych pozwalają na rozpoznanie narastającego krwiaka nadtwardówkowego nad prawą półkulą mózgu.
Wykonano zdjęcie rentgenowskie czaszki, które uwidoczniło złamanie prawej kości ciemieniowej ze szczeliną złamania przechodzącą w dół na część skalistą kości skroniowej. Chorego przewieziono na oddział chirurgiczny i w trybie pilnym wykonano trepanację zwiadowczą. Trepanacja uwidoczniła duży krwiak w przestrzeni nadtwardówkowej z krwawieniem z tętnicy oponowej środkowej.
Postępowanie chirurgiczne było wskazane i prawidłowe, gdyż w takim przypadku czekanie na możliwość wykonania dokładniejszych badań, na przykład tomografii komputerowej w innym ośrodku, czy wystąpienie dalszych objawów potwierdzających rozpoznanie, jak poszerzenie źrenicy po stronie krwiaka lub pojawienie się odruchów wyprostnych, jest zupełnie nieuzasadnione.
Zwłoka w wykonaniu zabiegu trepanacji może w konsekwencji doprowadzić do nieodwracalnych powikłań, ze zgonem włącznie. Omawiany pacjent nazajutrz po operacji odzyskał przytomność, a po dwóch tygodniach wyszedł ze szpitala, nie prezentując żadnych objawów neurologicznych.
📱 Zeskanuj, aby odsłuchać oryginalne nagranie: 
3. Słownictwo kluczowe
| Polski | Русский |
|---|---|
| krwiak nadtwardówkowy | эпидуральная гематома |
| trepanacja zwiadowcza | диагностическая трепанация |
| tętnica oponowa środkowa | средняя менингеальная артерия |
| okres przejaśnienia | светлый промежуток |
| odruch Babińskiego | рефлекс Бабинского |
| płyn mózgowo-rdzeniowy | спинномозговая жидкость (ликвор) |
| niepamięć wsteczna | ретроградная амнезия |
| złamanie kości ciemieniowej | перелом теменной кости |
| część skalista kości skroniowej | каменистая часть височной кости |
| objawy ogniskowe | очаговые симптомы |
4. TEST — 10 pytań
1. Ile lat miał pacjent w momencie urazu? - A) Trzydzieści lat - B) Trzydziestosześcioletni - C) Czterdzieści lat - D) Pięćdziesiąt lat
2. Jakie przedmiotu spowodowało uraz głowy pacjenta? - A) Młotek pracy - B) Źle przymocowana belka dźwigu - C) Część maszyny tokарskiej - D) Kontener metalowy
3. W jakim czasie pacjent został przewieziony do izby przyjęć? - A) W ciągu pięciu minut - B) W ciągu dziesięciu minut - C) W ciągu niecałych piętnastu minut - D) W ciągu trzydziestu minut
4. Jakie było ciśnienie tętnicze pacjenta przy przyjęciu do izby przyjęć? - A) 100/60 mmHg - B) 110/65 mmHg - C) 120/70 mmHg - D) 150/90 mmHg
5. Po ile czasu od przyjęcia do szpitala pacjent odzyskał przytomność? - A) Po piętnastu minutach - B) Po trzydziestu minutach - C) Po godzinie - D) Po dwóch godzinach
6. Jakie były wartości ciśnienia tętniczego po czterech godzinach od odzyskania przytomności? - A) 110/65 mmHg - B) 130/80 mmHg - C) 150/90 mmHg - D) 160/100 mmHg
7. Którą kość czaszki złamała się w wyniku urazu? - A) Lewą kość ciemieniową - B) Kość potyliczną - C) Prawą kość ciemieniową - D) Kość czołową
8. Na jaką strukturę przechodzila szczelina złamania prawej kości ciemieniowej? - A) Na część skalistą kości skroniowej - B) Na kość jarzmową - C) Na kostki słuchowe - D) Na odrostek wyrostkowaty
9. Z której tętnicy pochodziło krwawienie w przestrzeni nadtwardówkowej? - A) Z tętnicy szyjnej wewnętrznej - B) Z tętnicy oponowej środkowej - C) Z tętnicy mózgowej przedniej - D) Z tętnicy kręgowej
10. Po ile tygodniach pacjent wyszedł ze szpitala bez objawów neurologicznych? - A) Po jednym tygodniu - B) Po dziesięciu dniach - C) Po dwóch tygodniach - D) Po miesiącu
5. Klucz odpowiedzi
| # | Poprawna | Wyjaśnienie |
|---|---|---|
| 1 | B | Pacjent był trzydziestosześcioletnim mężczyzną — to jedyna poprawna forma liczebnika w kontekście urazu w fabryce. |
| 2 | B | Transkrypcja wyraźnie mówi: „W głowę uderzyła go źle przymocowana belka dźwigu". |
| 3 | C | „Do izby przyjęć został przywieziony karetką natychmiast po wypadku, w ciągu niecałych piętnastu minut." |
| 4 | B | „Ciśnienie tętnicze krwi wynosiło sto dziesięć na sześćdziesiąt pięć milimetrów słupa rtęci." |
| 5 | C | „W godzinę po przyjęciu do szpitala chory powrócił do przytomności" — to klasyczny okres przejaśnienia. |
| 6 | C | „Po kolejnych czterech godzinach […] ciśnienie tętnicze wynosiło sto pięćdziesiąt na dziewięćdziesiąt milimetrów słupa rtęci." |
| 7 | C | „Wykonano zdjęcie rentgenowskie czaszki, które uwidoczniło złamanie prawej kości ciemieniowej." |
| 8 | A | „[…] złamanie prawej kości ciemieniowej ze szczeliną złamania przechodzącą w dół na część skalistą kości skroniowej." |
| 9 | B | „Trepanacja uwidoczniła duży krwiak w przestrzeni nadtwardówkowej z krwawieniem z tętnicy oponowej środkowej." |
| 10 | C | „Omawiany pacjent nazajutrz po operacji odzyskał przytomność, a po dwóch tygodniach wyszedł ze szpitala." |
Uwaga: Tekst i słownictwo pochodzą z rzeczywistego, opublikowanego nagrania platformy MedEdu Portal (kategoria Chirurgia). Pytania testowe zostały samodzielnie opracowane na podstawie tego tekstu, ponieważ baza danych nie zawierała jeszcze gotowego testu dla tego nagrania — sprawdzone bezpośrednim zapytaniem do bazy 31.08.2026.