Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Choroby zakaźne. 55-letni mężczyzna z osutką na tułowiu.
Opis przypadku
55-letni mężczyzna zgłosił się do ambulatorium z powodu zmian skórnych zlokalizowanych na tułowiu po stronie prawej, które się pojawiły 2 dni wcześniej. Na kilka dni przed pojawieniem się osutki odczuwał pieczenie i mrowienie w tej okolicy. Stwierdził wówczas u siebie stan podgorączkowy (37,5°C)(1). Pacjent choruje na nadciśnienie tętnicze (leczony preparatem zawierającym 10 mg peryndoprylu i 5 mg amlodypiny(2)), pali papierosy (25 paczkolat). Pracuje fizycznie w firmie budowlano-remontowej. W tygodniu poprzedzającym wystąpienie objawów pracował na zewnątrz przy ocieplaniu budynku mieszkalnego, średnio 12 godzin na dobę w niekorzystnych warunkach klimatycznych (temperatura otoczenia ok. 5°C). Chory nie uprawia sportu – uważa, że „ma dość aktywności fizycznej w pracy”. Nie przywiązuje też wagi do swojej diety, często sięga po żywność typu fast food i dania gotowe oraz słodkie napoje gazowane, słodycze i słone przekąski. Przyznaje się do picia 1–2 piw dziennie, neguje picie alkoholu wysokoprocentowego. W badaniu przedmiotowym stwierdzono: wzrost 181 cm, masa ciała 95 kg, BMI 28,99, ciśnienie tętnicze 135/85 mm Hg, temperatura ciała 37,0°C. W badaniu przedmiotowym stwierdzono na skórze klatki piersiowej i tułowia po stronie prawej, w obrębie dermatomu T9, kilka grup pęcherzyków na podłożu rumieniowym, bez innych nieprawidłowości(3).
U chorego w badaniach laboratoryjnych (morfologia krwi, glikemia, kreatynina, OB, HIV Ag/ Ab) nie stwierdzono istotnych nieprawidłowości, poza nieco zwiększonym stężeniem CRP (20 mg/l). W RTG klatki piersiowej nie stwierdzono istotnych odchyleń, w USG jamy brzusznej opisano wyłącznie cechy stłuszczenia wątroby. Na podstawie typowego obrazu klinicznego rozpoznano półpasiec. U omawianego chorego niewątpliwym czynnikiem ryzyka jest wiek >50 lat. Nie ma przesłanek wskazujących na poważną chorobą przewlekłą, dlatego należy przypuszczać, że czynnikiem obciążającym była ciężka praca fizyczna w niekorzystnych warunkach oraz związany z tym stres(6).
Pacjentowi przepisano acyklowir, niesteroidowy lek przeciwzapalny w razie bólu oraz miejscowo preparat zawierający oktenidynę. W czasie kontrolnej wizyty po 6 dniach nie stwierdzono świeżych pęcherzyków, a wcześniej występujące zmiany częściowo pokryte były strupami. Chory zgłosił jednak nasilenie się dolegliwości bólowych, które opisywał jako „przeszywające”.
U chorego rozpoznano neuralgię w przebiegu półpaśca. Zlecono tramadol doustnie w postaci o przedłużonym uwalnianiu 100 mg 2 razy dziennie oraz iniekcje zawierające chlorowodorek tiaminy, chlorowodorek pirydoksyny, cyjanokobalaminę i chlorowodorek lidokainy. Zastosowane leczenie przyniosło ulgę, dolegliwości ustąpiły całkowicie po miesiącu od ustąpienia zmian skórnych.
https://infekcje.mp.pl/problemywpraktyce/149479,choroby-zakazne-55-letni-mezczyzna-z-osutka-na-tulowiu
Dolegliwości pacjenta?
z powodu zmian skórnych zlokalizowanych na tułowiu po stronie prawej, które się pojawiły 2 dni wcześniej. Na kilka dni odczuwał pieczenie i mrowienie w tej okolicy. stan podgorączkowy (37,5°C)
Jakie leki przyjmował na nadciśnienie
10 mg peryndoprylu i 5 mg amlodypiny
Co było przedmiotowo? Со wywołuje?
W badaniu przedmiotowym stwierdzono: wzrost 181 cm, masa ciała 95 kg, BMI 28,99, ciśnienie tętnicze 135/85 mm Hg, temperatura ciała 37,0°C. W badaniu przedmiotowym stwierdzono na skórze klatki piersiowej i tułowia po stronie prawej, w obrębie dermatomu T9, kilka grup pęcherzyków na podłożu rumieniowym, bez innych nieprawidłowości.
Różnicowanie wysypki w przebiegu półpaśca, ospy wietrznej, odry, dyfterii
Objawy półpaśca
Objawy prodromalne (mrowienie skóry, świąd, ból, stan podgorączkowy, ból głowy), które się obserwuje u około 80% chorych na 3–4 dni przed pojawieniem się zmian skórnych: początkowo rumienia, a w kolejnych dobach – grudek przechodzących w pęcherzyki wypełnione surowiczym płynem. Typowa jest lokalizacja na klatce piersiowej w obrębie jednego dermatomu. Charakterystycznym objawem jest też ból towarzyszący zmianom skórnym.
Czynniki ryzyka
U omawianego chorego niewątpliwym czynnikiem ryzyka jest wiek >50 lat. Nie ma przesłanek wskazujących na poważną chorobą przewlekłą, dlatego należy przypuszczać, że czynnikiem obciążającym była ciężka praca fizyczna w niekorzystnych warunkach oraz związany z tym stres.
Доп.вопросы:
Co to jest dermatom?
Półpasiec objawia się jednostronnym występowaniem bolesnych pęcherzyków charakterystycznie umiejscowionych na obszarach skóry unerwionych przez jeden korzeń rdzeniowy zwanych dermatomami.
Różnicowanie z innymi chorobami
Główne co chciał usłyszeć, to że różnicujemy z dwoma rodzajami chorób-chorobami zakaźnymi i chorobami alergicznymi.
Należy opisać pęcherzyki u pacjenta z półpaścem (jaki mają wygląd)
Kilka grup pęcherzyków na podłożu rumieniowym, bez innych nieprawidłowości
Co to znaczy paczkolaty
„Paczkolata” to umowne określenie zagrożenia rozwoju chorób zależnych od dymu tytoniowego, stosowane w medycynie. Paczkolata oblicza się poprzez pomnożenie liczby wypalanych paczek papierosów na dobę przez lata nałogu, np.: 1 paczkorok oznacza wypalanie 1 paczki papierosów (20 sztuk) na dobę przez jeden rok. Wypalanie 40 sztuk papierosów (2 paczek) dziennie w ciągu jednego roku oznacza 2 paczkolata.
Czy może występować w różnych dermatomach jednocześnie?
по ходу прохождения нерва
W języku polskim akcent (nacisk głosu) prawie zawsze pada na przedostatnią sylabę wyrazu, np. am-bu-la-to-rium, pę-che-rzy-ki, der-ma-to-mie. W tabeli poniżej akcentowaną sylabę zaznaczono pogrubieniem (kolor czerwony) wprost w polskim słowie. Czytaj wolno, bez pośpiechu — to nie jest test na szybkość.
⚠️ Wyjątki — akcent na 3. sylabę od końca: gramatyka (gra-MA-ty-ka), liczebniki typu czte-RY-sta, formy czasu przeszłego w liczbie mnogiej (zro-BI-liś-my). W TYM tekście praktycznie nie ma takich wyjątków — wszystkie kluczowe terminy medyczne (półpasiec, acyklowir, neuralgia, dermatom) mają regularny akcent na przedostatniej sylabie. Liczebniki czytaj zgodnie z regułą wyjątku, jeśli się pojawią.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| półpasiec | ł=[w]; si miękkie [śi] |
| osutka | brak trudnych liter, akcent na drugą sylabę od końca |
| tułowiu | ł=[w] |
| ambulatorium | r-i-u-m czytaj wyraźnie, nie połykaj końcówki |
| pieczenie | cz=[ч] |
| mrowienie | wszystkie litery proste |
| podgorączkowy | ą nosowe [он], cz=[ч] |
| nadciśnienie | ś miękkie [śi], ci=[ći] |
| tętnicze | ę nosowe [эн], cz=[ч] |
| peryndoprylu | r wyraźne, akcent na -do- |
| amlodypiny | bez trudnych liter |
| papierosy | proste |
| paczkolat | cz=[ч] |
| budowlano-remontowej | proste, długie złożenie |
| niekorzystnych | rz=[ż] |
| klimatycznych | cz=[ч] |
| aktywności | ś miękkie [śi] |
| przekąski | prz=[пш], ą nosowe |
| wysokoprocentowego | proste, długie |
| przedmiotowym | prz=[пш] |
| pęcherzyków | ę nosowe, rz=[ż] |
| rumieniowym | proste |
| dermatomu | akcent na -ma-; uwaga: pojedyncza sylaba od końca regularna |
| glikemia | proste |
| kreatynina | proste |
| stłuszczenia | tł trudne zbicie spółgłosek, sz=[ш], cz=[ч] |
| wątroby | ą nosowe [он] |
| czynnikiem | cz=[ч] |
| przypuszczać | prz=[пш], sz=[ш], cz=[ч] |
| acyklowir | c=[ц], w=[в] na końcu |
| niesteroidowy | proste, długie |
| przeciwzapalny | prz=[пш], w=[в] |
| oktenidynę | ę nosowe [эн] |
| strupami | proste |
| przeszywające | prz=[пш], ją=[йон] nosowe |
| neuralgię | ę nosowe [эн] |
| tramadol | proste |
| chlorowodorek | ch=[h], w=[в] |
| pirydoksyny | ks=[кс] |
| cyjanokobalaminę | ę nosowe, długie złożenie |
| lidokainy | proste |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| W tekście | Czytaj słownie |
|---|---|
| 55-letni | pięćdziesięciopięcioletni |
| 2 dni | dwa dni |
| 37,5°C | trzydzieści siedem i pięć stopnia Celsjusza |
| 10 mg | dziesięć miligramów |
| 5 mg | pięć miligramów |
| 25 paczkolat | dwadzieścia pięć paczkolat |
| 12 godzin | dwanaście godzin |
| ok. 5°C | około pięciu stopni Celsjusza |
| 1–2 piw | jednego do dwóch piw |
| 181 cm | sto osiemdziesiąt jeden centymetrów |
| 95 kg | dziewięćdziesiąt pięć kilogramów |
| BMI 28,99 | BMI dwadzieścia osiem i dziewięćdziesiąt dziewięć |
| 135/85 mm Hg | sto trzydzieści pięć na osiemdziesiąt pięć milimetrów słupa rtęci |
| 37,0°C | trzydzieści siedem stopni Celsjusza |
| T9 | (dermatom) tę dziewięć |
| CRP (20 mg/l) | CRP — cе-er-pe — dwadzieścia miligramów na litr |
| RTG | er-te-gie (radiogram) |
| USG | u-es-gie |
| >50 lat | powyżej pięćdziesięciu lat |
| 6 dni | sześć dni |
| 100 mg 2 razy dziennie | sto miligramów dwa razy dziennie |
| HIV Ag/Ab | HIV — ha-i-fau — antygen/przeciwciało |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| pół-pa-SIEC | pół-pa-siec | akcent na przedostatnią sylabę, nie na ostatnią |
| ambulato-RIUM | ambula-to-rium | przedostatnia sylaba -to-, nie końcówka -rium |
| derma-TOM-u | der-ma-tomu | akcent na -ma-, nie na koniec |
| acyklo-WIR | acyk-lo-wir | przedostatnia sylaba -lo-, nie ostatnia |
| neural-GIĘ | neu-ral-gię | akcent na -ral-, nie na nosówkę -gię |
| peryndopry-LU | peryn-do-prylu | akcent na -do-, nie na koniec |
| pęcherzy-KÓW | pęche-rzy-ków | przedostatnia sylaba -rzy-, nie ostatnia |
| oktenidy-NĘ | okteni-dy-nę | akcent na -dy-, nie na nosówkę -nę |
| stłuszcze-NIA | stłusz-cze-nia | przedostatnia sylaba -cze- |
| cyjanokobalami-NĘ | cyjano-ko-ba-la-mi-nę | akcent na -mi-, mimo długości słowa |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| nad-ts-i-śnienie (twardo) | nad-ciś-nienie [нач-чишь-не-не] | ci = [ći], ś = miękkie [śi] |
| pół-pa-sy-ec (twarde sy) | pół-pa-siec [пул-па-щец] | si = [śi] miękkie |
| ak-tiv-nos-ti (twardo) | ak-tyw-ności [ак-тыв-нощ-чи] | ść = miękkie [щ] |
| pie-czen-ie (twarde n) | pie-cze-nie [пе-че-не] | ni = miękkie [ńi] |
| niesteroid-ovy (twardo) | nieste-roi-do-wy [не-сте-ро-и-до-вы] | ni- miękkie [ńe] |
| prze-ka-ski (twarde) | prze-ką-ski [пше-конь-щки] | ski po ą = [śki] miękkie |
| mro-vie-nie (twarde) | mro-wie-nie [мро-ве-не] | wi/ni miękkie |
| ru-mie-no-vym (twardo) | rumie-nio-wym [ру-ме-нё-вым] | nio = miękkie [ńo] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| podgoronч-kowy / podgorоч-kowy | podgo-rącz-kowy [подго-ронч-ко-вы] | ą = [он] przed cz, nie czyste [о] |
| pęcherzykuw bez nosówki | pę-cherzyków [пэн-хе-жы-куф] | ę = [эн], nie [э] |
| tętnicze → tetnicze | tęt-ni-cze [тэнт-ни-че] | ę = [эн] przed t |
| oktenidyne (twardo) | okteni-dy-nę [ок-те-ни-ды-нэн] | ę na końcu = lekko [эн] |
| neuralgie (bez nosówki) | neu-ral-gię [не-у-раль-ген] | ę na końcu = [эн] |
| przeszywajoce | przeszy-wa-jące [пше-шы-ва-йон-це] | ją = [йон] nosowe |
| wontroby → wontroby [о] | wą-tro-by [вон-тро-бы] | ą = [он], nie czyste [о] |
| neguje picie → bez nosówki | tu nosówki brak — kontrast | nie wstawiaj nosówki tam, gdzie jej nie ma |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| pie-c-enie [ц] | pie-cze-nie [пе-че-не] | cz = [ч], nie [ц] |
| pęcherzy-kuw [з] | pęche-rzy-ków [пэн-хе-жы-куф] | rz = [ж], nie [з] |
| stłus-c-enia [ц] | stłusz-cze-nia [стуш-че-ня] | sz = [ш], cz = [ч] |
| czyn-nikiem [ц] | czyn-ni-kiem [чын-ни-кем] | cz = [ч] |
| przypus-c-ać | przy-pusz-czać [пши-пуш-чач] | sz = [ш], cz = [ч] |
| niekorzys-t-nych [з] | niekorzyst-nych [не-ко-жыст-ных] | rz = [ж] w korzyst- |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| tu-l-owiu (twarde l) | tu-ło-wiu [ту-во-вю] | ł = [w], nie [л] |
| puł-pasiec [пул z l] | pół-pasiec [пув-па-щец] | ł = [w]: [пув], ó = [u] |
| pencherzykow [о] | pęche-rzy-ków [пэн-хе-жы-куф] | ó = [u] |
| chlorowodorek z [л w środku?] | chlo-ro-wo-dorek [хло-ро-во-до-рек] | tu zwykłe l/r, ale ch = [h] |
| niesteroidowy z [w]? | nieste-roi-do-wy [w = в] | w = [в], nie [w]; mylenie ł i w |
| wysokoprocentowego z [о] na końcu | wysokoprocen-to-wego | tu nie ma ó; nie wstawiaj [u] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| s-t-łuszczenia (rozrywanie) | stłusz-cze-nia [стуш-...] | tł = jedna zbitka, nie rwij |
| przedmiotowym z [пр] | przed-miotowym [пшед-мё-то-вым] | prz = [пш] |
| przeciwzapalny z [пр] | przeciwza-pal-ny [пше-чив-...] | prz = [пш], w = [в] |
| osutka → osudka [д] | o-sut-ka [о-сут-ка] | t przed k zostaje [т], nie [д] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „37,5 stopni Celsjusza" (przecinek pominięty) | trzydzieści siedem i pięć stopnia Celsjusza | 37,5°C czyta się naturalnie z „i" |
| „BMI dwadzieścia osiem przecinek...” | BMI dwadzieścia osiem i dziewięćdziesiąt dziewięć | 28,99 — „i", nie „przecinek" |
| „135 slash 85” | sto trzydzieści pięć na osiemdziesiąt pięć | 135/85 mm Hg = „na" |
| „CRP” jako słowo | ce-er-pe (litery polskie) | skrót literowy |
| „HIV” po angielsku [эйч-ай-ви] | ha-i-fau (litery polskie) | nazwy liter polskie |
| „25 paczkolat” jako [пачколят z miękkim] | dwadzieścia pięć paczkolat | paczko- z cz = [ч] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| ambulatorja (po rosyjsku) | ambula-to-rium [-рь-юм] | końcówka -rium, nie -рия |
| dermatoma (ros. rodzaj) | der-ma-tomu | polska deklinacja -tomu |
| tramadoł (twardo, z ł) | tra-ma-dol [тра-ма-доль] | końcowe -l miękkie [ль], nie [w] |
| acykłowir (z ł) | acyk-lo-wir [а-цык-ло-вир] | tu l zwykłe, c = [ц], końcowe w = [в] |
| pirydoksyni (ros. -и) | pirydo-ksy-ny [-ны] | końcówka -ny, ks = [кс] |
| lidokaini (ros. -и) | lido-ka-iny [-ны] | polska końcówka -iny |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| osutka | wykwit skórny, wysypka |
| tułów / tułowiu | środkowa część ciała (bez głowy i kończyn) |
| ambulatorium | przychodnia, miejsce leczenia bez hospitalizacji |
| pieczenie i mrowienie | objawy prodromalne — uczucie palenia i "biegania mrówek" po skórze |
| stan podgorączkowy | temperatura nieco podwyższona (37–38°C) |
| nadciśnienie tętnicze | trwale podwyższone ciśnienie krwi |
| peryndopryl, amlodypina | leki na nadciśnienie |
| paczkolata | miara nałogu palenia: paczki dziennie × lata palenia |
| pęcherzyki na podłożu rumieniowym | drobne bąble z płynem na zaczerwienionej skórze |
| dermatom | obszar skóry unerwiony przez jeden korzeń rdzeniowy |
| CRP | białko C-reaktywne — wskaźnik stanu zapalnego |
| stłuszczenie wątroby | odkładanie tłuszczu w komórkach wątroby |
| półpasiec | choroba wywołana reaktywacją wirusa ospy wietrznej-półpaśca |
| acyklowir | lek przeciwwirusowy |
| oktenidyna | środek odkażający do stosowania miejscowego |
| strup | zaschnięta wydzielina pokrywająca gojącą się ranę |
| neuralgia | ból nerwowy, w przebiegu półpaśca tzw. neuralgia popółpaścowa |
| tramadol | lek przeciwbólowy (opioidowy) |
| o przedłużonym uwalnianiu | postać leku działająca dłużej, uwalniana stopniowo |
| chlorowodorek tiaminy / pirydoksyny | witaminy z grupy B (B1, B6) w iniekcji |
| cyjanokobalamina | witamina B12 |
| lidokaina | lek miejscowo znieczulający |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.