Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu

Część 3 — Tekst: Nadczynność tarczycy.

Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.


1. Tekst do czytania

Nadczynność tarczycy.

Stany nagłe i pilne. 36-letnia kobieta ze złym samopoczuciem, osłabieniem i kołataniem serca

36-letnia kobieta zgłosiła się do lekarza rodzinnego z powodu złego samopoczucia, osłabienia, bezsenności i uczucia kołatania serca. Jest 7 miesięcy po porodzie, nadal karmi piersią. Od około miesiąca stwierdza znaczne pogorszenie samopoczucia, narastający niepokój, rozdrażnienie i trudności z zasypianiem oraz utratę masy ciała – pomimo zwiększonego łaknienia (obecnie waży 2 kg mniej niż przed ciążą). Od kilku dni odczuwa kołatania serca. W wywiadzie rodzinnym stwierdzono, że matka pacjentki w 30 roku życia przeszła zabieg strumektomii z powodu nawrotu nadczynności tarczycy w przebiegu choroby Gravesa i Basedowa (ChGB). W badaniu przedmiotowym odnotowano: pacjentka w stanie ogólnym dobrym; skóra nadmiernie ucieplona, wilgotna, temp. 36,7°C; drobnofaliste drżenie rąk; oczy – niewielkie przekrwienie spojówek, poza tym bez cech patologii; tarczyca powiększona w obrębie obu płatów i cieśni, jednorodna, bez badalnych guzków; okoliczne węzły chłonne szyjne, karkowe, nadobojczykowe i podobojczykowe w badaniu palpacyjnym niepowiększone; osłuchowo nad tarczycą słyszalny szmer naczyniowy; nad polami płucnymi prawidłowy szmer pęcherzykowy; częstotliwość rytmu serca ok. 105–110/min, miarowa; ciśnienie tętnicze 145/65 mm Hg; brzuch miękki, niebolesny, bez patologicznych oporów; wątroba niepowiększona; śledziona niebadalna; brak obrzęków na kończynach dolnych.

Obraz kliniczny sugerował jawną nadczynność tarczycy u pacjentki z wolem; w skali Burcha i Wartofsky’ego chora uzyskała 15 punktów (łagodne pobudzenie i tachykardia). Nie stwierdzono zagrożenia przełomem tarczycowym. Pacjentka nie wymagała leczenia w warunkach szpitalnych, w związku z czym podjęto decyzję o diagnostyce i leczeniu w trybie ambulatoryjnym.

U opisanej pacjentki wykonano badania i stwierdzono:

– stężenie TSH znacznie zmniejszone (<0,005 mIU/l) przy zwiększonych stężeniach fT4 – 38 pmol/l (norma 11–22) i fT3 – 9,4 pmol/l (norma 3,3–6,8)

– w USG tarczyca powiększona (objętość prawego płata 18 ml, lewego – 15 ml), o niejednorodnie obniżonej echogeniczności. Unaczynienie gruczołu wzmożone. W prawym płacie zmiana normoechogeniczna o wymiarach 5x4x6 mm, regularnych obrysach, dobrze odgraniczona od otoczenia; typ unaczynienia obwodowy.

– stężenie przeciwciał: TRAb – 26 IU/l (norma <2), anty-TPO – 126 IU/l (norma <35), anty-Tg – 78 IU/l (norma <50).

Na podstawie wykonanych badań i oceny klinicznej rozpoznano jawną klinicznie nadczynność tarczycy w przebiegu ChGB.

W różnicowaniu uwzględniono głównie poporodowe zapalenie tarczycy. W przebiegu ChGB objawy nadczynności tarczycy często pojawiają się u kobiet po porodzie – zwykle 3–6 miesięcy po porodzie, czyli nieco później niż występuje faza tyreotoksykozy w przebiegu poporodowego zapalenia tarczycy (które pojawia się najczęściej w ciągu pierwszych 2 miesięcy po porodzie, a najpóźniej zwykle 4 miesiące po porodzie). Ponadto w ChGB objawy są zwykle bardziej nasilone, często występuje wole naczyniowe, a we krwi stwierdza się obecność przeciwciał TRAb (przeciwciała anty- TPO, anty-Tg – mogą być obecne także u kobiet z poporodowym zapaleniem tarczycy w przebiegu choroby Hashimoto).

W celu uzyskania eutyreozy zastosowano lek przeciwtarczycowy – tiamazol. Pacjentka nadal karmi piersią, dobowa dawka leku nie może więc w tym przypadku przekraczać 20 mg. Zalecono przyjmowanie leku zaraz po zakończeniu karmienia oraz zachowanie minimum 3-godzinnej przerwy przed następnym karmieniem. Przed rozpoczęciem leczenia zalecono kontrolę morfologii krwi oraz ocenę enzymów wątrobowych; uzyskano prawidłowe wyniki badań.

Pacjentkę pouczono, że w przypadku wystąpienia gorączki i bólu gardła powinna pilnie zgłosić się do lekarza i wykonać kontrolnie morfologię krwi w celu wykluczenia agranulocytozy. (Obecnie nie zaleca się regularnej kontroli morfologii w trakcie leczenia lekiem przeciwtarczycowym. Badanie jest konieczne w przypadku wystąpienia infekcji i podejrzeniu granulocytopenii.)

Ze względu na duże wole, znaczne stężenie przeciwciał TRAb oraz ChGB w wywiadzie rodzinnym szansa na uzyskanie trwałej remisji choroby po wyłącznym leczeniu farmakologicznym jest mała. Po zakończeniu karmienia piersią wskazane jest rozważenie leczenia radykalnego jodem promieniotwórczym.

Pacjentka wymaga stałej, regularnej kontroli w Poradni Endokrynologicznej w celu monitorowania leczenia i ustalenia dalszego postępowania.

1.Как вела себя женщина на визите у врача?

Была нервная, беспокойная, быстро разговаривала, активно жестикулировала и т.п.

2.Какие жалобы,помимо нервозности ?

Pocenie, schudła o 3,5 kg przez miesiąc, chociaż ma duży apetyt, jest zdenerwowana, zaparcia napicia naprzemian z biegunkami, drżenie rąk, duszność.

Потение(на что получила ответ мы все потеряем и что?сказала активно потеет)

3.skąpa miesiączka(он спросил и только ? надо было сказать nieregularna skąpa miesiączka)

4.Спрашивает а какая жалоба сердца ?

Kolotanie serca

3..Что увидел на физикальном обследование? Какие признаки гипертиреоза врач отметил моментально?

Говорю вначале про odruch ścięgnisty

4.obciązony wywiad rodzinny?

Да.у матери была операция щитовидки.

5.Как предложил лечить врач.

Вначале лекарства,если не поможет- операция.

И тут доп.вопрос

1.Какие болезни щитовидки могут быть еще?

Niedoczynność,choroba Basedowa,rak,nowotwory.

И тут начал спрашивать все про рак,какая биопсия и как я узнаю рак проводя USG?

Я ответила просто про ognisko określone и так далее.Но он хотел более конкретный ответ.

  1. Для чего она вообще пришла?

Выписать снотворные.

Все вопросы были по гиперфункции щитовидной железы.


3. Akcent — jak czytać

W języku polskim akcent pada prawie zawsze na przedostatnią sylabę wyrazu. Pogrubiona (czerwona) sylaba w tabeli poniżej = sylaba akcentowana. Czytaj wolno, równo, bez „połykania” końcówek.

⚠️ Wyjątki akcentowe (gra-MA-ty-ka, liczebniki czte-RY-sta) w tym tekście nie występują. Skróty (TSH, fT4, fT3, USG, TRAb, anty-TPO) i nazwy własne (Graves, Basedow, Burch, Wartofsky) — patrz sekcja 5. Liczby z jednostkami czytaj słownie.

4. Wymowa — słowa kluczowe z tekstu

Słowo (akcent) Na co uważać przy czytaniu
nadczynność tarczycy cz=[ч], ść; nad-czyn-ność tar-czy-cy
kołatania serca ł=[w]; ko-ła-ta-nia ser-ca
samopoczucia cz=[ч]; sa-mo-po-czu-cia
osłabienia ł=[w]; o-sła-bie-nia
bezsenności ść; bez-sen-noś-ci
po porodzie po po-ro-dzie
karmi piersią si miękkie; kar-mi pier-sią
niepokój ó=[u]; nie-po-kuj
rozdrażnienie ż twarde; roz-draż-nie-nie
zasypianiem za-sy-pia-niem
utratę masy ciała ł=[w]; u-tra-tę ma-sy cia-ła
łaknienia ł=[w]; łak-nie-nia
strumektomii stru-mek-to-mii
nawrotu na-vro-tu
przedmiotowym pred-mio-to-wym
ucieplona wilgotna u-cie-plo-na wil-got-na
drobnofaliste drżenie rz=[ż]; drob-no-fa-lis-te drże-nie
przekrwienie spowek rz=[ż], ó=[u]; pże-krwie-nie spo-ju-vek
tarczyca powiększona cz=[ч], sz=[ш]; tar-czy-ca po-więk-szo-na
płatów i cieśni ł=[w], ó=[u], ść; pła-tuf i cieś-ni
jednorodna jed-no-rod-na
guzków ó=[u]; guz-kuf
węzły chłonne ę nosowe, ch=[h], ł=[w]; węz-ły chłon-ne
nadobojczykowe cz=[ч]; nad-o-boj-czy-ko-ve
osłuchowo ł=[w], ch=[h]; o-słu-cho-vo
szmer naczyniowy sz=[ш], cz=[ч]; szmer na-czy-nio-vy
częstotliwość cz=[ч], ść; czę-sto-tli-wość
miarowa mia-ro-va
brzuch miękki rz=[ż], ę nosowe, ki miękkie; bżuch mięk-ki
niebolesny nie-bo-les-ny
wątroba niepowiększona ą nosowe, sz=[ш]; wąt-ro-ba nie-po-więk-szo-na
śledziona niebadalna ś miękkie, dzi miękkie; śle-dzio-na nie-ba-dal-na
obrzęków rz=[ż], ę nosowe, ó=[u]; ob-żę-kuf
jawną nadczynność ą nosowe; jaw-ną nad-czyn-ność
wolem wo-lem
tachykardia ta-chy-kar-dia
przełomem tarczycowym rz=[ż], ł=[w], cz=[ч]; pże-ło-mem tar-czy-co-vym
szpitalnych szpi-tal-nych
ambulatoryjnym am-bu-la-to-ryj-nym
stężenie ę nosowe, ż twarde; stę-że-nie
zmniejszone sz=[ш]; zmniej-szo-ne
echogeniczności cz=[ч], ść; e-cho-ge-nicz-noś-ci
unaczynienie cz=[ч]; u-na-czy-nie-nie
przeciwciał rz=[ż]; pże-civ-ciał
poporodowe zapalenie po-po-ro-do-ve za-pa-le-nie
tyreotoksykozy ty-re-o-to-ksy-ko-zy
nasilone na-si-lo-ne
eutyreozy e-u-ty-re-o-zy
tiamazol tia-ma-zol
gorączki ą nosowe, cz=[ч]; go-rącz-ki
gardła ł=[w]; gar-dła
agranulocytozy a-gra-nu-lo-cy-to-zy
radykalnego jodem ra-dy-kal-ne-go jo-dem
promieniotwórczym rz=[ż], ó=[u]; pro-mie-nio-tfur-czym
## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos
W tekście Czytaj słownie
36-letnia „trzydziestosześcioletnia”
7 miesięcy „siedem miesięcy”
2 kg „dwa kilogramy”
30 roku życia „trzydziestym roku życia”
temp. 36,7°C „temperatura trzydzieści sześć i siedem stopnia Celsjusza”
105–110/min „sto pięć do sto dziesięć na minutę”
145/65 mm Hg „sto czterdzieści pięć na sześćdziesiąt pięć milimetrów słupa rtęci”
15 punktów „piętnaście punktów”
TSH <0,005 mIU/l „TSH poniżej zero przecinek zero zero pięć”
fT4 – 38 pmol/l (norma 11–22) „efte-cztery trzydzieści osiem pikomoli na litr”
fT3 – 9,4 pmol/l (norma 3,3–6,8) „efte-trzy dziewięć i cztery”
18 ml, 15 ml „osiemnaście mililitrów”, „piętnaście mililitrów”
5x4x6 mm „pięć na cztery na sześć milimetrów”
TRAb – 26 IU/l (norma <2) „TRAb dwadzieścia sześć jednostek na litr”
anty-TPO – 126 IU/l (norma <35) „anty-TPO sto dwadzieścia sześć”
anty-Tg – 78 IU/l (norma <50) „anty-Tg siedemdziesiąt osiem”
3–6 miesięcy „trzy do sześciu miesięcy”
2 miesięcy / 4 miesiące „dwóch miesięcy” / „cztery miesiące”
20 mg „dwadzieścia miligramów”
3-godzinnej „trzygodzinnej”
TSH / fT4 / fT3 czytaj literami: „te-es-ha”, „ef-te cztery”, „ef-te trzy”
USG „u-es-gie”
ChGB „cha-gie-be” lub „choroba Gravesa-Basedowa”

6. Pułapki czytania — pełny zestaw

Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.

6.1. Akcent — zawsze na przedostatnią sylabę

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
nad-czyn-NOŚĆ nad-czyn-ność akcent na przedostatnią sylabę
tar-CZY-cy tar-czy-cy przedostatnia sylaba
ko-ła-TA-nia ko-ła-ta-nia przedostatnia sylaba
samo-po-czu-CIA samo-po-czu-cia przedostatnia sylaba
stru-mek-to-MII stru-mek-to-mii przedostatnia sylaba
ta-chy-kar-DIA ta-chy-kar-dia wyraz obcy, akcent na -kar-
agra-nu-lo-cy-TO-zy agra-nu-lo-cy-to-zy długie słowo, akcent na -to-
eu-ty-re-O-zy e-u-ty-re-o-zy przedostatnia sylaba
roz-draż-NIE-nie roz-draż-nie-nie przedostatnia sylaba
promienio-twór-CZYM promienio-twór-czym przedostatnia sylaba

6.2. Miękkie ś / ć / ź oraz si / ci / zi = [śi]/[ći]/[źi]

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
kar-mi pier-SA twardo karmi pier-sią si miękkie [śi]
sle-dzio-na twardo śle-dzio-na ś i dzi miękkie
bezsen-NOSC twardo bez-sen-no-ści ść miękkie
cies-ni twardo cieś-ni ś miękkie [śi]
swie-żo twardo (śwież-) — ś miękkie ś miękkie [śv]
echoge-nicz-NOSC echoge-nicz-ności ść to jedna miękka głoska

6.3. Nosówki ą / ę — nie gubić, nie zamieniać na „о/э"

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
ja-wna [а] ja-wną [oN] ą nosowe, nie [а]
ob-rze-kow [е] ob-żę-ków [eN] ę nosowe
cia-ży [bez nos.] cią-ży [oN] ą nosowe — nie gub
go-racz-ki [а] go-rącz-ki [oN] ą nosowe
stę-że-nie [е] stę-że-nie [eN] ę nosowe
wąt-ro-ba [а] wąt-ro-ba [oN] ą nosowe na początku

6.4. Dwuznaki sz / cz / rz / dz

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
tar-ci-ca [ц] tar-czy-ca → [ч] cz=[ч]
dr-że-nie [др] drże-nie → [dże] drż=[d]+[ż]
brzuch [бр] brzuch → [bżuch] rz=[ż], ch=[h]
zmniej-so-ne [с] zmniej-szo-ne → [ш] sz=[ш]
szmer na-czy-nio-wy [с/ц] szmer na-czy-nio-wy → [ш][ч] sz=[ш], cz=[ч]
nad-obo-j-czy-ko-we [ц] nad-o-boj-czy-ko-we → [ч] cz=[ч]

6.5. ł = [w] oraz ó = [u]

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
ko-ła-ta-nia [л] ko-ła-ta-nia → [kowa] ł=[w]
osła-bie-nia [л] o-sła-bie-nia → [oswa] ł=[w]
pła-tów [л] pła-tów → [pwa-tuf] ł=[w], ó=[u]
spo-jo-wek [о] spo--wek → [juvek] ó=[u]
guz-kow [о] guz-ków → [kuf] ó=[u]
promienio-twor-czym [о] promienio-twór-czym → [tfur] ó=[u], tw→[tf]

6.6. Zbitki spółgłosek i ubezdźwięcznienia

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
promienio-tw-ór-czym [тв] promienio-twór-czym → [tf] tw przed bezdźwięcznym → [tf]
zmniej-szo-ne rozdzielnie zmniej-szo-ne grupa zmn płynnie [zmn]
dr-że-nie po literce drże-nie → [dże] drż jedną wiązką [dż]
stru-mek-to-mii rozdzielnie stru-mek-to-mii grupa str płynnie [str]

6.7. Liczby, jednostki, skróty

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
„36-letnia” jak cyfra „trzydziestosześcioletnia” liczebnik złożony słownie
„145/65 mm Hg” → litery „sto czterdzieści pięć na sześćdziesiąt pięć milimetrów słupa rtęci” jednostki słownie
„TSH” po angielsku „te-es-ha” skrót literami po polsku
„USG” po angielsku „u-es-gie” skrót literami po polsku
„105–110/min” jak cyfry „sto pięć do sto dziesięć na minutę” zakres słownie
„ChGB” jak litery łac. „cha-gie-be” lub „choroba Gravesa-Basedowa” skrót po polsku

6.8. Końcówki, twardość, interferencje RU/UA

❌ Tak NIE ✅ Tak TAK Dlaczego
Gra-VE-sa [рус. акцент] Gra-ve-sa nazwisko — akcent polski na przedostatnią
Ba-se-DO-wa [рус.] ba-se-do-wa nazwisko — akcent na przedostatnią
osła-bie-nie [рус. -ние] o-sła-bie-nie końcówka -nie, nie [-ние]
kar-mi pier-SU [рус. -ью] karmi pier-sią narzędnik -ią, nie [-ью]
roz-draż-NE-nie [рус. -ение] roz-draż-nie-nie końcówka -nie, nie [-ение]

7. Słownictwo i objaśnienia

Termin (z tekstu) Objaśnienie
nadczynność tarczycy nadmierne wydzielanie hormonów przez tarczycę
kołatanie serca uczucie szybkiego/mocnego bicia serca
bezsenność trudności z zasypianiem i snem
karmi piersią karmienie dziecka mlekiem matki
rozdrażnienie nadmierna drażliwość, nerwowość
łaknienie apetyt, chęć jedzenia
strumektomia operacyjne usunięcie tarczycy (lub jej części)
choroba Gravesa-Basedowa (ChGB) autoimmunologiczna nadczynność tarczycy
drobnofaliste drżenie rąk delikatne drżenie dłoni typowe dla nadczynności
przekrwienie spojówek zaczerwienienie spojówek oka
cieśń tarczycy wąska część łącząca oba płaty tarczycy
guzki ograniczone zmiany w miąższu tarczycy
węzły chłonne skupiska tkanki limfatycznej
szmer naczyniowy dźwięk przepływu krwi przez naczynia (tu nad tarczycą)
wole powiększenie tarczycy
przełom tarczycowy ostry, zagrażający życiu stan nadczynności
skala Burcha i Wartofsky'ego skala oceny ryzyka przełomu tarczycowego
ambulatoryjny leczenie bez hospitalizacji, w przychodni
TSH hormon tyreotropowy przysadki
fT4, fT3 wolne hormony tarczycy (tyroksyna, trijodotyronina)
echogeniczność sposób odbicia ultradźwięków przez tkankę w USG
unaczynienie ukrwienie tkanki/narządu
TRAb przeciwciała przeciw receptorowi TSH
anty-TPO, anty-Tg przeciwciała przeciwtarczycowe
poporodowe zapalenie tarczycy zapalenie tarczycy po porodzie
tyreotoksykoza zatrucie nadmiarem hormonów tarczycy
eutyreoza prawidłowy poziom hormonów tarczycy
tiamazol lek przeciwtarczycowy
agranulocytoza groźny spadek granulocytów (krwinek białych)
jod promieniotwórczy radioaktywny jod do leczenia tarczycy
odruch ścięgnisty reakcja odruchowa mięśnia po uderzeniu w ścięgno

Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.