Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Półpasiec
55-letni mężczyzna zgłosił się do ambulatorium z powodu zmian skórnych zlokalizowanych na tułowiu po stronie prawej, które się pojawiły 2 dni wcześniej. Na kilka dni przed pojawieniem się osutki odczuwał pieczenie i mrowienie w tej okolicy. Stwierdził wówczas u siebie stan podgorączkowy (37,5°C). Pacjent choruje na nadciśnienie tętnicze (leczony preparatem zawierającym 10 mg peryndoprylu i 5 mg amlodypiny), pali papierosy (25 paczkolat). Pracuje fizycznie w firmie budowlano-remontowej. W tygodniu poprzedzającym wystąpienie objawów pracował na zewnątrz przy ocieplaniu budynku mieszkalnego, średnio 12 godzin na dobę w niekorzystnych warunkach klimatycznych (temperatura otoczenia ok. 5°C). Chory nie uprawia sportu – uważa, że „ma dość aktywności fizycznej w pracy”. Nie przywiązuje też wagi do swojej diety, często sięga po żywność typu fast food i dania gotowe oraz słodkie napoje gazowane, słodycze i słone przekąski. Przyznaje się do picia 1–2 piw dziennie, neguje picie alkoholu wysokoprocentowego. W badaniu przedmiotowym stwierdzono: wzrost 181 cm, masa ciała 95 kg, BMI 28,99, ciśnienie tętnicze 135/85 mm Hg, temperatura ciała 37,0°C. W badaniu przedmiotowym stwierdzono na skórze klatki piersiowej i tułowia po stronie prawej, w obrębie dermatomu T9, kilka grup pęcherzyków na podłożu rumieniowym, bez innych nieprawidłowości.
U chorego w badaniach laboratoryjnych (morfologia krwi, glikemia, kreatynina, OB, HIV Ag/ Ab) nie stwierdzono istotnych nieprawidłowości, poza nieco zwiększonym stężeniem CRP (20 mg/l). W RTG klatki piersiowej nie stwierdzono istotnych odchyleń, w USG jamy brzusznej opisano wyłącznie cechy stłuszczenia wątroby. Na podstawie typowego obrazu klinicznego rozpoznano półpasiec. U omawianego chorego niewątpliwym czynnikiem ryzyka jest wiek >50 lat. Nie ma przesłanek wskazujących na poważną chorobą przewlekłą, dlatego należy przypuszczać, że czynnikiem obciążającym była ciężka praca fizyczna w niekorzystnych warunkach oraz związany z tym stres.
Pacjentowi przepisano acyklowir, niesteroidowy lek przeciwzapalny w razie bólu oraz miejscowo preparat zawierający oktenidynę. W czasie kontrolnej wizyty po 6 dniach nie stwierdzono świeżych pęcherzyków, a wcześniej występujące zmiany częściowo pokryte były strupami. Chory zgłosił jednak nasilenie się dolegliwości bólowych, które opisywał jako „przeszywające”.
U chorego rozpoznano neuralgię w przebiegu półpaśca. Zlecono tramadol doustnie w postaci o przedłużonym uwalnianiu 100 mg 2 razy dziennie oraz iniekcje zawierające chlorowodorek tiaminy, chlorowodorek pirydoksyny, cyjanokobalaminę i chlorowodorek lidokainy. Zastosowane leczenie przyniosło ulgę, dolegliwości ustąpiły całkowicie po miesiącu od ustąpienia zmian skórnych.
Dolegliwości pacjenta?
z powodu zmian skórnych zlokalizowanych na tułowiu po stronie prawej, które się pojawiły 2 dni wcześniej. Na kilka dni odczuwał pieczenie i mrowienie w tej okolicy. stan podgorączkowy (37,5°C)
Jakie leki przyjmował na nadciśnienie
10 mg peryndoprylu i 5 mg amlodypiny
Co było przedmiotowo? Со wywołuje?
W badaniu przedmiotowym stwierdzono: wzrost 181 cm, masa ciała 95 kg, BMI 28,99, ciśnienie tętnicze 135/85 mm Hg, temperatura ciała 37,0°C. W badaniu przedmiotowym stwierdzono na skórze klatki piersiowej i tułowia po stronie prawej, w obrębie dermatomu T9, kilka grup pęcherzyków na podłożu rumieniowym, bez innych nieprawidłowości.
Różnicowanie wysypki w przebiegu półpaśca, ospy wietrznej, odry, dyfterii
Objawy półpaśca
Objawy prodromalne (mrowienie skóry, świąd, ból, stan podgorączkowy, ból głowy), które się obserwuje u około 80% chorych na 3–4 dni przed pojawieniem się zmian skórnych: początkowo rumienia, a w kolejnych dobach – grudek przechodzących w pęcherzyki wypełnione surowiczym płynem. Typowa jest lokalizacja na klatce piersiowej w obrębie jednego dermatomu. Charakterystycznym objawem jest też ból towarzyszący zmianom skórnym.
Czynniki ryzyka
U omawianego chorego niewątpliwym czynnikiem ryzyka jest wiek >50 lat. Nie ma przesłanek wskazujących na poważną chorobą przewlekłą, dlatego należy przypuszczać, że czynnikiem obciążającym była ciężka praca fizyczna w niekorzystnych warunkach oraz związany z tym stres.
Доп.вопросы:
Co to jest dermatom?
Półpasiec objawia się jednostronnym występowaniem bolesnych pęcherzyków charakterystycznie umiejscowionych na obszarach skóry unerwionych przez jeden korzeń rdzeniowy zwanych dermatomami.
Różnicowanie z innymi chorobami
Główne co chciał usłyszeć, to że różnicujemy z dwoma rodzajami chorób-chorobami zakaźnymi i chorobami alergicznymi.
Należy opisać pęcherzyki u pacjenta z półpaścem (jaki mają wygląd)
Kilka grup pęcherzyków na podłożu rumieniowym, bez innych nieprawidłowości
Co to znaczy paczkolaty
„Paczkolata” to umowne określenie zagrożenia rozwoju chorób zależnych od dymu tytoniowego, stosowane w medycynie. Paczkolata oblicza się poprzez pomnożenie liczby wypalanych paczek papierosów na dobę przez lata nałogu, np.: 1 paczkorok oznacza wypalanie 1 paczki papierosów (20 sztuk) na dobę przez jeden rok. Wypalanie 40 sztuk papierosów (2 paczek) dziennie w ciągu jednego roku oznacza 2 paczkolata.
Czy może występować w różnych dermatomach jednocześnie?
W języku polskim akcent pada prawie zawsze na przedostatnią sylabę wyrazu. W tabeli niżej pogrubiona (czerwona) sylaba = sylaba akcentowana. Czytaj wolno, równo, nie podnoś głosu na ostatniej sylabie.
⚠️ Wyjątki w TYM tekście: łacińskie nazwy leków/substancji (acyklowir, oktenidyna, tramadol, peryndopryl, amlodypina) zachowują akcent na przedostatniej sylabie. Skróty BMI, CRP, RTG, USG, HIV czyta się literami. Liczby z jednostkami (37,5°C, 10 mg) — patrz sekcja 5. Typowych wyjątków akcentowych (jak gra-MA-ty-ka) w tym tekście nie ma.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| półpasiec | ó=[u], „puwpaśec”; si=[щ] miękkie |
| mężczyzna | nosowe ę + cz=[ч]; „menżczyzna” |
| zgłosił się | ł=[w], „zgwośił” |
| ambulatorium | proste, akcent na to |
| zmian skórnych | ó=[u], „skurnych” |
| zlokalizowanych | długie, dziel sylaby |
| tułowiu | ł=[w], „tuwowiu” |
| osutki | su wyraźnie; osutka = wysypka |
| pieczenie | cz=[ч] |
| mrowienie | wie miękkie |
| podgorączkowy | nosowe ą + cz=[ч] |
| nadciśnienie | ś=[щ] miękkie, „nadćiśńenie” |
| tętnicze | nosowe ę + cz=[ч] |
| peryndoprylu | nazwa leku, akcent na dop |
| amlodypiny | nazwa leku |
| papierosy | proste |
| paczkolat | cz=[ч]; „paczkolat” |
| budowlanoremontowej | bardzo długie, dziel powoli |
| ocieplaniu | ci=[ч'] miękkie |
| nie-ko-rzyst-nych | rz=[ż], „niekożystnych” |
| klimatycznych | cz=[ч] |
| diety | die jak „dje” |
| przyznaje się | prz=[пш] |
| piw | krótkie, „pif” na końcu |
| przed-mio-to-wym | prz=[пш] |
| ciśnienie | ś=[щ] miękkie |
| dermatomu | proste |
| pęcherzyków | nosowe ę + rz=[ż] |
| rumieniowym | nio miękkie |
| glikemia | proste |
| kreatynina | proste |
| stłusz-cze-nia | stł=[стw], cz=[ч]; „stwuszczenia” |
| wątroby | nosowe ą, „wontroby” |
| rozpoznano | proste |
| przewlekłą | prz=[пш], ł=[w] |
| czynnikiem | cz=[ч] |
| obciążającym | nosowe ą + ż + ą |
| acyklowir | lek, akcent na lo |
| niesteroidowy | długie, dziel |
| przeciwzapalny | prz=[пш] |
| oktenidynę | lek, akcent na ni |
| strupami | proste |
| przeszywające | prz=[пш], sz=[ш] |
| neuralgię | neu jak „neł”, gię miękkie |
| przebiegu | prz=[пш] |
| tramadol | lek |
| uwalnianiu | nia miękkie |
| iniekcje | „in-jekcje” |
| chlorowodorek | proste |
| tiaminy | proste |
| pirydoksyny | akcent na dok |
| cyjanokobalaminę | bardzo długie, dziel powoli |
| lidokainy | proste |
| ustąpiły | nosowe ą, „ustompiwy” |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| Zapis | Jak czytać na głos |
|---|---|
| 55-letni | pięćdziesięciopięcioletni |
| 2 dni | dwa dni |
| 37,5°C | trzydzieści siedem i pięć stopnia Celsjusza |
| 37,0°C | trzydzieści siedem stopni Celsjusza |
| 10 mg | dziesięć miligramów |
| 5 mg | pięć miligramów |
| 25 paczkolat | dwadzieścia pięć paczkolat |
| 12 godzin | dwanaście godzin |
| ok. 5°C | około pięciu stopni Celsjusza |
| 1–2 piw | jedno do dwóch piw |
| 181 cm | sto osiemdziesiąt jeden centymetrów |
| 95 kg | dziewięćdziesiąt pięć kilogramów |
| BMI 28,99 | be-em-i dwadzieścia osiem i dziewięćdziesiąt dziewięć |
| 135/85 mm Hg | sto trzydzieści pięć na osiemdziesiąt pięć milimetrów słupa rtęci |
| dermatom T9 | dermatom te-dziewięć |
| CRP 20 mg/l | ce-er-pe dwadzieścia miligramów na litr |
| HIV Ag/Ab | ha-i-fał antygen / przeciwciało |
| RTG | er-te-gie (litery) |
| USG | u-es-gie (litery) |
| OB | o-be (litery) |
| >50 lat | powyżej pięćdziesięciu lat |
| 6 dni | sześć dni |
| 100 mg 2 razy dziennie | sto miligramów dwa razy dziennie |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| męż-czyz-na | męż-czy-zna | akcent na przedostatnią sylabę |
| ambulato-rium | ambula-to-rium | akcent na to |
| pęcherzy-ków | pęche-rzy-ków | przedostatnia, rzy |
| przeszywa-ją-ce (zła sylaba) | prze-szy-wa-jące | akcent na wa |
| podgorącz-ko-wy | podgorącz-ko-wy | przedostatnia |
| chlorowodo-rek | chlorowo-do-rek | akcent na do |
| neural-gię | neu-ral-gię | przedostatnia, ral |
| cyjanokobala-mi-nę | cyjanokobala-mi-nę | przedostatnia mimo długiego słowa |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| nadciśnienie (twardo) | nad-ciś-nienie [śń] | ś zawsze miękkie |
| pół-pas-iec [с] | pół-pa-siec [śec] | si = [щ] miękkie |
| ocieplaniu twardo | o-cie-pla-niu [ći-] | ci = [ч'] miękkie |
| ciśnienie twardo | ciś-nie-nie [śń] | ś miękkie |
| zgłosił twardo | zgło-sił [śił] | si miękkie |
| osutiki | o-su-tki | t twarde, ale uwaga na rytm |
| przeciwzapalny twardo | prze-ciw-za-pal-ny [ći-] | ci miękkie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| me-n-żczyzna / me-ż-czyzna | męż-czy-zna | ę nosowe, nie „en” |
| podgor-o-czkowy | podgo-rącz-kowy | ą nosowe |
| tet-niczne | tęt-ni-cze | ę nosowe |
| pęcherzy-ков bez nosówki | pę-che-rzy-ków | ę nosowe |
| obci-a-żającym | ob-cią-ża-jącym | ą nosowe (dwa razy) |
| ustomp-iły | ustą-pi-ły | ą nosowe „ustompiwy” |
| wat-roby | wąt-roby | ą nosowe „wontroby” |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| męż-cz-yzna [ц] | męż-czy-zna [ч] | cz = [ч] |
| pęche-rz-yków [рз] | pęche-rzy-ków [ż] | rz = [ż] |
| pie-cz-enie [ц] | pie-cze-nie [ч] | cz = [ч] |
| przeszy-wa-ją-ce [сз] | prze-szy-wa-jące [ш] | sz = [ш] |
| stłusz-cz-enia [сц] | stłusz-cze-nia [ш+ч] | szcz = [шч] |
| niekorzy-st-nych [рст] | niekorzyst-nych [-żyst-] | rz = [ż], „niekożystnych” |
| paczko-lat [ц] | pacz-ko-lat [ч] | cz = [ч] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| polpasiec [л] | pół-pasiec [puw-] | ł = [w], ó = [u] |
| tulowiu [л] | tu-ło-wiu [tuwo-] | ł = [w] |
| zgłosił z [л] | zgło-sił [zgwo-] | ł = [w] |
| przewlek-la [л+a] | prze-wlek-łą [-wkw-] | ł = [w] |
| skor-nych [o] | skór-nych [skur-] | ó = [u] |
| pol-pasiec [o] | pół-pasiec [puw-] | ó = [u] |
| wzrost ok — ale „gorączka”? | tu ó nie ma — gorączka | nie wstawiać [u] tam, gdzie nie ma ó |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| in-ekcje | in-iek-cje [in-jek-] | i przed e daje [j] |
| prze-dm-iotowym [пр] | przed-mio-towym [пш] | prz = [пш] |
| przy-znaje [пр] | przy-znaje [пш] | prz = [пш] |
| piw [пив] na końcu | piw [pif] | końcowe w bezdźwięczne [f] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| 55-letni „pięćdziesiąt pięć letni” | pięćdziesięciopięcioletni | jeden złożony liczebnik |
| 37,5°C „trzydzieści siedem przecinek pięć” | trzydzieści siedem i pięć stopnia Celsjusza | ułamek przez „i” |
| BMI „bmi” | be-em-i (litery) | skrót literowany |
| mm Hg jako „мм” | milimetrów słupa rtęci | jednostka słowem |
| HIV „хив” | ha-i-fał (litery) | skrót literowany |
| RTG „ртг” | er-te-gie (litery) | skrót literowany |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| peryndopry-lu akcent na końcu | peryn-dop-rylu | akcent przedostatni mimo końcówki -lu |
| amlodypi-ny akcent na końcu | amlody-pi-ny | akcent na pi |
| pacjent cho-ruje z [ч] zamiast [h] | cho-ru-je [horuje] | ch = [h], nie [ч] |
| rumie-нового (RU) | rumie-nio-wym [-ńo-] | polska końcówka, miękkie ni |
| diet-y twardo z [д] | die-ty [dje-] | di = [dj] miękkie |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| półpasiec | choroba skóry wywołana reaktywacją wirusa ospy wietrznej (półpaśca) |
| osutka | wysypka, zmiany skórne na większym obszarze |
| dermatom | obszar skóry unerwiony przez jeden korzeń rdzeniowy |
| pęcherzyki na podłożu rumieniowym | małe bąbelki z płynem na zaczerwienionej skórze |
| stan podgorączkowy | nieznacznie podwyższona temperatura (do ok. 38°C) |
| peryndopryl | lek na nadciśnienie (inhibitor ACE) |
| amlodypina | lek na nadciśnienie (bloker kanału wapniowego) |
| paczkolata | miara palenia: liczba paczek dziennie × lata palenia |
| BMI | wskaźnik masy ciała (masa / wzrost²) |
| stłuszczenie wątroby | nagromadzenie tłuszczu w komórkach wątroby |
| acyklowir | lek przeciwwirusowy stosowany w półpaścu |
| oktenidyna | środek odkażający do stosowania miejscowego na skórę |
| neuralgia | ból nerwowy (tu: neuralgia po półpaścu) |
| tramadol | lek przeciwbólowy (opioid o słabej sile) |
| o przedłużonym uwalnianiu | postać leku uwalniana stopniowo, działa dłużej |
| cyjanokobalamina | witamina B12 |
| pirydoksyna | witamina B6 |
| tiamina | witamina B1 |
| lidokaina | środek miejscowo znieczulający |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.