Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Rak kory nadnercza
Pacjentka z rakiem kory nadnercza i podejrzeniem trombofilii
Endokrynologia: Choroby nadnerczy. Czop nowotworowy i zakrzepica jako przyczyny zespołu żyły głównej dolnej u kobiety z rakiem kory nadnercza i podejrzeniem trombofilii
40-letnia kobieta zgłosiła się do szpitala z rozpoznaniem wielopoziomowej zakrzepicy ustalonym na podstawie tomografii komputerowej (TK), wykonanej w sierpniu 2021 roku z powodu zgłaszania przez chorą rozpierającego dyskomfortu w brzuchu występującego i nasilającego się od kilku miesięcy. W badaniu opisano zakrzepicę obejmującą żyły udowe, biodrowe zewnętrzne, biodrowe wspólne, żyłę główną dolną (ŻGD), żyłę nadnerczową prawą, poziom spływu żył nerkowych, poziom spływu żył wątrobowych, a także skrzeplinę w prawym przedsionku serca sięgającą do zastawki przedsionkowo-komorowej (nie można było wykluczyć obecności skrzepliny w prawej komorze serca).
W wywiadzie odnotowano podejrzenie trombofilii (stan po 2 epizodach zakrzepicy żylnej w ciąży i w okresie okołoporodowym oraz podejrzenie trombofilii u ojca) i przewlekłe leczenie przeciwkrzepliwe heparyną drobnocząsteczkową. Przed 6 miesiącami w toku diagnostyki krwotoków z dróg rodnych, powikłanych zagrażającą życiu niedokrwistością, u chorej rozpoznano guza macicy i wykonano histerektomię. Na podstawie badania histologicznego rozpoznano mięśniaka macicy (leiomyoma).
Przy przyjęciu do szpitala pacjentka była w dobrym stanie ogólnym. W badaniu przedmiotowym uwagę zwracały obrzęki kończyn dolnych, poszerzone naczynia żylne widoczne w powłokach dolnej części tułowia i kończyn dolnych, a także nadmierne owłosienie skóry w okolicy podbródka i zmiany skórne o charakterze trądziku na twarzy i w okolicy dekoltu. W badaniu echokardiograficznym serca uwidoczniono dodatkowe struktury wypełniające prawy przedsionek oraz ŻGD. Nie stwierdzono cech przeciążenia prawej komory ani odcinkowych zaburzeń kurczliwości mięśnia lewej komory serca. Frakcja wyrzutowa lewej komory wynosiła 60%. Zastosowano leczenie przeciwkrzepliwe, początkowo heparyną niefrakcjonowaną pod kontrolą czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT), następnie heparyną drobnocząsteczkową (enoksaparyną) w dawce 1 mg/kg mc. co 12 godzin. Po 3,5 dniach terapeutycznej antykoagulacji nie uwidoczniono istotnej różnicy w obrazie echokardiograficznym.
Ze względu na niejasny obraz choroby przeprowadzono dokładną analizę dotychczasowej dokumentacji medycznej pacjentki. Szczególną uwagę zwrócił opis TK wykonanej przed operacją ginekologiczną w styczniu 2021 roku. Stwierdzono w nim obecność guza macicy o wymiarach 120 x 110 x 122 mm, masywną zakrzepicę i najprawdopodobniej masy nowotworowe: w świetle ŻGD do wysokości przeponowego brzegu wątroby oraz w żyle nadnerczowej prawej, z wtórnie guzowato zmienionym prawym nadnerczem o wymiarach 73 x 35 mm, oraz w żyle nerkowej lewej. Zmiany zakrzepowe były również widoczne w końcowych odcinkach żył wątrobowych i w jednym z dopływów krezkowych żyły wrotnej. Niestety po uzyskaniu wyniku badania histologicznego (leiomyoma) chora nie została skierowana na konsultację endokrynologiczną w związku ze stwierdzoną zmianą w nadnerczu.
W wykonanych badaniach laboratoryjnych wykazano zwiększone stężenia androgenów oraz brak hamowania wydzielania kortyzolu w teście z 1 mg deksametazonu. Stężenia metoksykatecholamin w osoczu mieściły się w przedziałach wartości referencyjnych.
W ocenie konsultującego chirurga zaawansowanie procesu nowotworowego nie pozwalało na leczenie operacyjne.
W tej sytuacji w celu potwierdzenia rozpoznania wykonano biopsję gruboigłową guza nadnercza pod kontrolą TK. Zabezpieczono także materiał do badania genetycznego. Jeszcze przed uzyskaniem wyniku badania histologicznego do leczenia włączono mitotan (lek hamujący steroidogenezę i działający cytotoksycznie na korę nadnerczy) z uwagi na stwierdzoną nadczynność hormonalną nadnerczy, która dodatkowo przemawiała za rozpoznaniem raka kory nadnercza.
Ostatecznie rozpoznano raka kory nadnercza czynnego hormonalnie w zakresie wydzielania kortyzolu i androgenów. Chorą skierowano do poradni onkologicznej w celu kwalifikacji do chemioterapii. Wyniki badań genetycznych wykazały m.in. mutację genu MSH2, która może wiązać się z defektem naprawy niesparowanych zasad DNA i zwiększonym obciążeniem mutacji, a także dawać możliwość leczenia inhibitorami punktów kontrolnych.
Попросили сразу пересказать.
Посыпались вопросы (не знаю какие вопросы на обратной стороне были, поэтому не знаю это спрашивали ли по тексту).
ТК , обнаружили закшепу в сосудах и в предсердии.
От обильных менструации , была лейомиома.
Усуненьце Мацицы.
Как иначе можно этот забег назвать ? Гистерэктомия.
Каким образом можно вводить гепарины. Какие как ?
Почему помпой инфузийной лучше, чем капельницей.
Сказала , что это как осложнение рака.
zespołu żyły głównej dolnej
Na co pacjentka skarży się? ( na rozpierający ból brzucha)
Co stwierdzono w wywiadzie ( ojciec miał podejrzenie trombofilii, wcześniej opierowana z powodu mięśniaka macicy- przeprowadzono histerektomię)
Jakie leczenie wdrożono ? ( heparyna drobnocząsteczkowa)
Co stwierdzono po TK ( powiedziałam ze zakrzepicę żył i skrzeplinę w prawym przedsionku, не возражали)
Ostateczne rozpoznanie ( rak nadnerczy z czopem nowotworowym w naczyniach żylnych )
Pytania: z jakimi dolegliwościami pacjentka zgłosiła się do lekarza(ból w brzuchu); co było w wywiadzie(2 epizody zakrzepicy + podejrzenie trombofilii u ojca); jaką chorobę podejrzano(trombofilię) i jakie leczenie zastosowano(heparynę pod kontrolem APTT); jakie ostateczne rozpoznanie(pierwotny rak kory prawego nadnercza z naciekiem do ŻGD, pr.przedsionka, i żył nerkowych); Tekst nr.19.
W języku polskim akcent pada prawie zawsze na przedostatnią sylabę wyrazu. W tabeli niżej pogrubiona (czerwona) sylaba = sylaba akcentowana. Czytaj wolno, równo, nie podnoś głosu na ostatniej sylabie.
⚠️ Wyjątki w TYM tekście: skróty TK, ŻGD, APTT, DNA, MSH2 czyta się literami. Słowo łacińskie leiomyoma zachowuje akcent na przedostatniej sylabie. Liczby z jednostkami i wymiary (120 x 110 x 122 mm) — patrz sekcja 5. Typowych wyjątków akcentowych (jak gra-MA-ty-ka) w tym tekście nie ma.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| rak kory | proste, krótkie |
| nadnercza | „nadnercza”, cz=[ч] |
| pa-cjent-ka | cj=[ць], „pacjentka” |
| podejrzeniem | rz=[ż], „podeżeniem” |
| trombofilii | proste, akcent na fi |
| endokrynologia | długie, dziel sylaby |
| zakrzepicy | krz=[kż], „zakżepicy” |
| żyły głównej | ż dźwięczne, ó=[u] „gwuwnej” |
| dolnej | proste |
| rozpierającego | rz nie ma; pie miękkie |
| dyskomfortu | proste |
| nasilającego | si=[щ] miękkie |
| obejmującą | nosowe ą na końcu |
| udowe | proste |
| biodrowe | „bjodrowe” |
| ze-wnętrz-ne | nosowe ę + trz=[тш]; „zewnentszne” |
| wspól-ne | ó=[u], „wspulne” |
| nadnerczową | cz=[ч], nosowe ą |
| spływu | ł=[w], „spwywu” |
| nerkowych | proste |
| wątrobowych | nosowe ą, „wontrobowych” |
| skrze-pli-nę | krz=[kż], „skżeplinę” |
| przed-sion-ku | prz=[пш], „pszedśonku” |
| zastawki | proste |
| przed-sion-ko-wo-ko-mo-ro-wej | bardzo długie, dziel powoli |
| komorze | rz=[ż] |
| wywiadzie | „wywjadźe” |
| odnotowano | długie |
| epizodach | proste |
| okołoporodowym | bardzo długie, dziel |
| przewlekłe | prz=[пш], ł=[w] |
| przeciwkrzepliwe | prz=[пш], krz=[kż] |
| heparyną | proste |
| drob-no-czą-stecz-ko-wą | nosowe ą + cz=[ч], długie |
| krwotoków | ó=[u], „krwotokuf” |
| nie-do-krwis-to-ścią | ści=[щ] miękkie |
| guza | proste |
| macicy | proste |
| histerektomię | gię — tu „mię” miękkie; akcent na to |
| histologicznego | cz=[ч] |
| mięśniaka | śni=[щн'] miękkie |
| obrzęki | rz=[ż] + nosowe ę; „obżeńki” |
| kończyn | cz=[ч] |
| poszerzone | sz=[ш], rz=[ż] |
| naczynia | cz=[ч] |
| owłosienia | ł=[w], si=[щ] miękkie |
| podbródka | ó=[u], „podbrudka” |
| trądziku | nosowe ą, „trondziku” |
| dekoltu | proste |
| echokardiograficznym | bardzo długie, cz=[ч] |
| uwidoczniono | cz=[ч] |
| przeciążenia | prz=[пш], nosowe ą + ż |
| kurcz-li-wo-ści | cz=[ч], ści=[щ] |
| frakcja | cj=[ць] |
| wyrzutowa | rz=[ż], „wyżutowa” |
| niefrakcjonowaną | długie, cj=[ць] |
| tromboplastyny | długie |
| enoksaparyną | lek, akcent na ry |
| antykoagulacji | długie, cj=[ць] |
| dokumentacji | cj=[ць] |
| ginekologiczną | cz=[ч] |
| masywną | proste |
| nowotworowe | proste |
| przeponowego | prz=[пш] |
| krezkowych | krz nie; „krezkowych” |
| wrotnej | proste |
| androgenów | ó=[u], „androgenuf” |
| hamowania | proste |
| kortyzolu | proste |
| deksametazonu | długie |
| metoksykatecholamin | bardzo długie, dziel powoli |
| referencyjnych | cyj=[цый] |
| zaawansowanie | długie |
| biopsję | „bjopsję” |
| gruboigłową | ł=[w], „gruboigwową” |
| genetycznego | cz=[ч] |
| mitotan | lek, akcent na to |
| steroidogenezę | długie, nosowe ę na końcu |
| cytotoksycznie | cz=[ч] |
| nadczynność | cz=[ч], ść=[щч'] |
| hormonalną | proste |
| chemio-te-ra-pii | „chemjoterapii”, ch=[h] |
| mutację | cj=[ць] |
| niesparowanych | proste |
| inhibitorami | proste |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| Zapis | Jak czytać na głos |
|---|---|
| 40-letnia | czterdziestoletnia |
| sierpień 2021 | sierpień dwa tysiące dwudziesty pierwszy |
| styczeń 2021 | styczeń dwa tysiące dwudziesty pierwszy |
| TK | te-ka (litery) |
| ŻGD | żet-gie-de (litery) |
| APTT | a-pe-te-te (litery) |
| 60% | sześćdziesiąt procent |
| 1 mg/kg mc. | jeden miligram na kilogram masy ciała |
| co 12 godzin | co dwanaście godzin |
| 3,5 dnia | trzy i pół dnia |
| 120 x 110 x 122 mm | sto dwadzieścia na sto dziesięć na sto dwadzieścia dwa milimetry |
| 73 x 35 mm | siedemdziesiąt trzy na trzydzieści pięć milimetrów |
| 1 mg deksametazonu | jeden miligram deksametazonu |
| 6 miesięcy | sześć miesięcy |
| 2 epizody | dwa epizody |
| MSH2 | em-es-ha-dwa (gen) |
| DNA | de-en-a (litery) |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| nadner-cza | nad-ner-cza | akcent na przedostatnią sylabę |
| trombofi-lii | trombo-fi-lii | akcent na fi |
| zakrzepi-cy | zakrze-pi-cy | przedostatnia, pi |
| endokrynolo-gia | endokryno-lo-gia | akcent na lo |
| histerekto-mię | histerek-to-mię | przedostatnia, to |
| enoksapary-ną | enoksapa-ry-ną | akcent na ry |
| deksameta-zo-nu (zła sylaba) | deksame-ta-zonu | akcent na ta |
| inhibito-ra-mi | inhibi-to-rami | przedostatnia |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| nasilającego (twardo) | na-si-lającego [śi] | si = [щ] miękkie |
| owłosienia twardo | owło-sie-nia [śe] | si miękkie |
| niedokrwistością twardo | niedo-krwis-tością [ści] | ści = [щ] |
| kurczli-wo-sci twardo | kurczli-wo-ści [ści] | ści miękkie |
| mięsniaka twardo | mię-śnia-ka [śń] | śni miękkie |
| rozpie-ra-jącego (gubi miękkość) | rozpie-ra-jącego [pje-] | pie miękkie |
| pac-jentka twardo | pa-cjent-ka [-цьйент-] | cj = [ць] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| obejmu-jaco / obejmu-ja-cą | obej-mu-jącą | ą nosowe na końcu |
| ze-w-nętrzne bez nosówki | ze-wnętrz-ne | ę nosowe |
| nadner-cz-ową bez nosówki | nadner-czo-wą | ą nosowe na końcu |
| ob-re-ki | ob-rzę-ki [obżeń-] | ę nosowe |
| przecia-że-nia | prze-cią-że-nia | ą nosowe |
| tron-dziku | trą-dziku [tron-] | ą nosowe |
| steroidoge-ne-ze bez nosówki | steroido-ge-nezę | ę na końcu |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| za-kr-zepicy [кр] | za-krze-picy [kż] | krz = [kż] |
| skrze-pli-nę [скр] | skrze-plinę [skż-] | krz = [kż] |
| podej-rz-eniem [рз] | podej-rze-niem [ż] | rz = [ż] |
| nadner-cz-a [ц] | nad-ner-cza [ч] | cz = [ч] |
| posze-rz-one [рз] | posze-rzo-ne [ż] | rz = [ż] |
| histolo-gic-znego [ц] | histolo-gicz-nego [ч] | cz = [ч] |
| wyrzu-to-wa [рз] | wy-rzu-to-wa [wyżu-] | rz = [ż] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| glównej [л] | głów-nej [gwuw-] | ł=[w] + ó=[u] |
| splywu [л] | spły-wu [spwy-] | ł = [w] |
| owłosienia z [л] | owło-sie-nia [owwo-] | ł = [w] |
| przewlek-la [л] | prze-wlek-łą [-wkw-] | ł = [w] |
| glow-nej [o] | głów-nej [gwuw-] | ó = [u] |
| wspol-ne [o] | wspól-ne [wspul-] | ó = [u] |
| podbrodka [o] | pod-bród-ka [-brud-] | ó = [u] |
| androge-now [o] | andro-ge-nów [-nuf] | ó = [u] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| prz-edsionku [пр] | przed-sionku [пш] | prz = [пш] |
| ze-wnetr-zne razem | ze-wnętrz-ne [-нтш-] | trz = [тш] |
| frak-cja jako [к] na końcu | frak-cja [-кцьйа] | cj = [ць] |
| drobno-czastecz-kową szybko | drob-no-czą-stecz-ko-wą | bardzo długie — dziel powoli |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| TK „тк” | te-ka (litery) | skrót literowany |
| ŻGD „жгд” | żet-gie-de (litery) | skrót literowany |
| APTT „аптт” | a-pe-te-te (litery) | skrót literowany |
| 120 x 110 x 122 mm „икс” | sto dwadzieścia na sto dziesięć na sto dwadzieścia dwa milimetry | „x” = „na” |
| 1 mg/kg mc. jako symbole | jeden miligram na kilogram masy ciała | jednostki słowami |
| MSH2 „мш два” | em-es-ha-dwa | gen literowany + cyfra |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| chemiotera-pii z [х] twardym | chemio-te-ra-pii [hemjo-] | ch = [h], potem [j] |
| muta-cju (RU) | mu-ta-cję [-цьйе] | polska końcówka -cję |
| frakcja wyrzuto-ва (RU/UA) | wyrzu-to-wa [-wa] | polska końcówka, nie „-ва” |
| komo-рже zamiast [ż] | ko-morze [-może] | rz = [ż] |
| mię-сни-aka twardo (RU „мясн”) | mię-śnia-ka [śń] | polskie śni miękkie |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| rak kory nadnercza | złośliwy nowotwór warstwy korowej nadnercza |
| trombofilia | wrodzona lub nabyta skłonność do tworzenia zakrzepów |
| zakrzepica wielopoziomowa | skrzepliny w żyłach na wielu poziomach naczyniowych |
| żyła główna dolna (ŻGD) | główna żyła odprowadzająca krew z dolnej połowy ciała |
| skrzeplina | zakrzep krwi (skrzep) w naczyniu lub jamie serca |
| czop nowotworowy | masa guza wrastająca do światła naczynia |
| heparyna drobnocząsteczkowa | lek przeciwzakrzepowy (np. enoksaparyna) |
| histerektomia | chirurgiczne usunięcie macicy |
| mięśniak macicy (leiomyoma) | łagodny guz mięśniówki macicy |
| echokardiografia | badanie serca ultradźwiękami (USG serca) |
| frakcja wyrzutowa | odsetek krwi wyrzucanej z komory podczas skurczu |
| APTT | czas częściowej tromboplastyny po aktywacji — kontroluje leczenie heparyną |
| androgeny | męskie hormony płciowe (tu nadmiernie wydzielane) |
| kortyzol | hormon kory nadnerczy (glikokortykosteroid) |
| test z deksametazonem | test hamowania wydzielania kortyzolu |
| metoksykatecholaminy | metabolity hormonów rdzenia nadnercza (różnicowanie z guzem chromochłonnym) |
| biopsja gruboigłowa | pobranie wycinka tkanki grubą igłą do badania |
| mitotan | lek hamujący steroidogenezę, cytotoksyczny dla kory nadnerczy |
| steroidogeneza | proces wytwarzania hormonów steroidowych |
| mutacja genu MSH2 | defekt naprawy DNA, zwiększa ryzyko nowotworów |
| inhibitory punktów kontrolnych | leki immunoterapii nowotworowej |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.