Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Ostra rozstrzeń żołądka spowodowana atakiem bulimii u pacjentki z jadłowstrętem psychicznym.
22-letnia kobieta sama zgłosiła się na SOR z powodu bólu brzucha, nudności, bez wymiotów. Dolegliwości wystąpiły - jak określała – po błędzie dietetycznym polegającym na spożyciu w krótkim czasie dużej ilości pokarmów zdrowotnych.
W badaniu przedmiotowym przy przyjęciu: asteniczna budowa ciała, wygląd anorektyczny, zmiany zapalne skóry wokół ust, jak przy niedoborach pokarmowych (kobieta pytała o jadłowstręt psychiczny -przeczy), pacjentka krążeniowo i oddechowo wydolna, brzuch napięty, uwypuklony ponad poziom klatki piersiowej, tkliwy palpacyjnie w całym zakresie. Bez objawów otrzewnowych, perystaltyka obecna, żywa, słyszalne przelewania.
W RTG przeglądowym jamy brzusznej: bez cech niedrożności przewodu pokarmowego, nagromadzenie gazów jelitowych.
Z uwagi na niejasny obraz kliniczny i ciągłe dolegliwości bólowe całego brzucha, nudności, nieefektywny odruch wymiotny zdecydowano o wykonaniu tomografii komputerowej jamy brzusznej i miednicy.
W badaniu TK stwierdzono olbrzymi, rozdęty żołądek wypełniony gęstą niejednorodną treścią o orientacyjnych wymiarach 115x230x330 mm, żyła wrotna „okręcona” wokół gałęzi tętnicy krezkowej górnej – możliwa kolizja ułożeniowa.
Pozostałe narządy jamy brzusznej nie wykazywały zmian patologicznych. W czasie kolejnej rozmowy, po przedstawieniu wyniku badania, kobieta przyznała się do objawów jadłowstrętu z okresami napadów bulimii. Do tej pory nie leczyła się psychiatrycznie.
Z uwagi na nieefektywny odruch wymiotny i narastające ciągłe dolegliwości bólowe pacjentka zgodziła się na założenie sondy do żołądka w celu próby jego opróżnienia. Gęsta treść zalegająca w żołądku wymagała powiększenia otworów w sondzie. Ponadto konieczne było czynne usuwanie treści pokarmowej poprzez podawanie sondą niewielkich ilości soli fizjologicznej w celu rozcieńczenia treści i sukcesyjnego jej odsysania. Dzięki cierpliwości osoby usuwającej treść żołądka i zmotywowanej do współpracy pacjentki po ponad godzinie udało się wyprowadzić około 1000 ml treści.
Wówczas pojawił się efektywny odruch wymiotowy. Ręcznie uzyskano około 6000 ml treści pokarmowej z żołądka. Po ewakuacji treści żołądkowej dolegliwości ustąpiły. Pacjenta po rozmowie, przed wyjściem z SOR wyraziła chęć poddania się terapii psychologiczno-psychiatrycznej. W rozpoznaniu zapisano: Rozstrzeń żołądka, stan po napadzie żarłoczności psychicznej.
https://podyplomie.pl/medycyna/32815,ostra-rozstrzen-zoladka-spowodowana-atakiem-bulimii-u-pacjentki-z-jadlowstretem-psychicznym
W języku polskim akcent pada prawie zawsze na przedostatnią sylabę wyrazu. W tabeli niżej pogrubiona (czerwona) sylaba = sylaba akcentowana. Czytaj wolno, równo, nie podnoś głosu na ostatniej sylabie.
⚠️ Wyjątki w TYM tekście: skróty SOR, RTG, TK — SOR czyta się jak słowo („sor"), RTG i TK literami. Liczby z jednostkami (1000 ml, 6000 ml, wymiary 115x230x330 mm) — patrz sekcja 5. Typowych wyjątków akcentowych (jak gra-MA-ty-ka) w tym tekście nie ma.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| ostra roz-strzeń | strz=[стш]; „rozstszeń” |
| żołądka | ż dźwięczne, nosowe ą, ł=[w]; „żowondka” |
| spowodowana | długie, dziel sylaby |
| atakiem | proste |
| bulimii | proste, akcent na li |
| ja-dło-wstrę-tem | ł=[w], nosowe ę, wstr=[фстш]; „jadwo-fstreńtem” |
| psy-chicz-nym | ch=[h], cz=[ч]; „psyhicznym” |
| kobieta | proste |
| bólu brzucha | ó=[u], brz=[бж], ch=[h]; „bulu bżuha” |
| nudności | ści=[щ] miękkie |
| wymiotów | proste |
| dolegliwości | ści=[щ] |
| określała | śl=[щл] miękkie, ł=[w] |
| błędzie | ł=[w], nosowe ę; „bweńdźe” |
| dietetycznym | „djetetycznym”, cz=[ч] |
| spożyciu | ż dźwięczne, ci=[ч'] |
| pokarmów | ó=[u], „pokarmuf” |
| zdrowotnych | proste |
| asteniczna | cz=[ч] |
| anorektyczny | cz=[ч] |
| zapalne | proste |
| niedoborach | proste |
| kobie-ta pytała | ł=[w], „pytawa” |
| przeczy | prz=[пш], cz=[ч] |
| krążeniowo | nosowe ą + ż; „kronżenjowo” |
| oddechowo | ch=[h], „oddehowo” |
| wydolna | proste |
| brzuch napięty | brz=[бж], nosowe ę; „bżuh napjenty” |
| uwypuklony | długie |
| klatki piersiowej | si=[щ] miękkie |
| tkliwy | „tkliwy” |
| palpacyjnie | cyj=[цый] |
| o-trzew-no-wych | trz=[тш]; „otszewnowych” |
| perystaltyka | proste |
| żywa | ż dźwięczne |
| przelewania | prz=[пш] |
| przeglądowym | prz=[пш], nosowe ą |
| niedrożności | ż dźwięczne, ści=[щ] |
| nagromadzenie | proste |
| gazów | ó=[u], „gazuf” |
| niejasny | proste |
| nieefektywny | długie |
| odruch wymiotny | ch=[h] |
| rozdęty | nosowe ę, „rozdenty” |
| wypełniony | ł=[w], „wypewniony” |
| niejednorodną | długie |
| żyła wrotna | ż dźwięczne, ł=[w] |
| okręcona | nosowe ę, „okreńcona” |
| gałęzi | nosowe ę, „gaweńzi” |
| krezkowej | proste |
| górnej | ó=[u], „gurnej” |
| kolizja | proste |
| ułożeniowa | ł=[w], ż dźwięczne |
| patologicznych | cz=[ч] |
| napadów | ó=[u], „napaduf” |
| psy-chia-trycz-nie | ch=[h], cz=[ч] |
| sondy | proste |
| opróżnienia | ó=[u], ż dźwięczne; „oprużnienia” |
| rozcieńczenia | ci=[ч'] miękkie, cz=[ч] |
| odsysania | proste |
| cierpliwości | ci=[ч'], ści=[щ] |
| zmotywowanej | długie |
| współpracy | ó=[u], ł=[w]; „wspuwpracy” |
| ewakuacji | cj=[ць] |
| chęć | ch=[h], nosowe ę, ć miękkie; „heńć” |
| psychologiczno | ch=[h], cz=[ч] |
| żarłoczności | ż dźwięczne, ł=[w], cz=[ч] |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| Zapis | Jak czytać na głos |
|---|---|
| 22-letnia | dwudziestodwuletnia |
| SOR | sor (jak słowo) |
| RTG | er-te-gie (litery) |
| TK | te-ka (litery) |
| 115x230x330 mm | sto piętnaście na dwieście trzydzieści na trzysta trzydzieści milimetrów |
| ok. 1000 ml | około tysiąca mililitrów |
| ok. 6000 ml | około sześciu tysięcy mililitrów |
| ponad godzinę | ponad godzinę |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| spowodowa-na | spowodo-wa-na | akcent na przedostatnią sylabę |
| buli-mii | bu-li-mii | akcent na li |
| perystal-ty-ka (zła sylaba) | pery-stal-tyka | akcent na stal |
| dietetycz-nym | diete-tycz-nym | przedostatnia, tycz |
| uwypukло-ny | uwy-pu-klony | akcent na pu |
| opróżnie-nia | o-próż-nienia | przedostatnia, próż |
| ewakua-cji | ewaku-a-cji | akcent na a |
| zmotywowa-nej | zmotywo-wa-nej | przedostatnia, wa |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| nudnosci (twardo) | nud-ności [ści] | ści = [щ] |
| okreslała twardo | okre-śla-ła [śl] | śl = [щл] miękkie |
| spozyciu z [ц] zamiast [ч'] | spo-ży-ciu [-żyću] | ci = [ч'] miękkie |
| dolegliwosci twardo | dolegli-wo-ści [ści] | ści miękkie |
| niedrożnosci twardo | nie-droż-ności [ści] | ści miękkie |
| piersiowej twardo | pier-siowej [śo-] | si miękkie |
| rozcieńczenia gubi miękkość | rozcień-cze-nia [ć+ч] | ci = [ч'] miękkie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| żo-ladka bez nosówki | żo-łądka [żowond-] | ą nosowe |
| jadło-wstre-tem | jadło-wstrę-tem | ę nosowe |
| ble-dzie | błę-dzie [bweń-] | ę nosowe |
| krą-że-nio-wo → gubi ą | krąże-nio-wo [kron-] | ą nosowe |
| brzuch na-pie-ty | brzuch na-pię-ty | ę nosowe |
| roz-de-ty | roz-dę-ty [rozden-] | ę nosowe |
| okre-co-na | o-krę-cona [okreń-] | ę nosowe |
| ga-le-zi | ga-łę-zi [gaweń-] | ę nosowe |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| rozstrzeń źle | roz-strzeń [стш] | strz = [стш] |
| psy-chic-znym [ц] | psy-chicz-nym [ч] | cz = [ч] |
| prze-czy [пр+ц] | prze-czy [пш + ч] | prz=[пш], cz=[ч] |
| astenic-zna [ц] | aste-nicz-na [ч] | cz = [ч] |
| o-trz-ewnowych [отр] | o-trzew-nowych [тш] | trz = [тш] |
| przele-wa-nia [пр] | prze-le-wania [пш] | prz = [пш] |
| żar-lo-czności [ц] | żar-łocz-ności [ч] | cz = [ч] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| żo-l-ądka [л] | żo-łądka [żowond-] | ł = [w] |
| jad-l-owstrętem [л] | ja-dło-wstrętem [jadwo-] | ł = [w] |
| wype-l-niony [л] | wy-pe-łnio-ny [wypew-] | ł = [w] |
| pyta-l-a [л] | pyta-ła [-tawa] | ł = [w] |
| bo-lu [o] | bó-lu [bul-] | ó = [u] |
| poka-rmow [o] | po-kar-mów [-muf] | ó = [u] |
| gor-nej [o] | gór-nej [gur-] | ó = [u] |
| wspolpracy [o+л] | współ-pra-cy [wspuw-] | ó=[u] + ł=[w] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| brzu-cha [бр] | brzu-cha [бж + h] | brz=[бж], ch=[h] |
| roz-str-zeń [рострж] | roz-strzeń [стш] | strz = [стш] |
| jadło-wstr-ętem [фстр] | jadło-wstrę-tem [фстш] | wstr = [фстш] |
| chęć z twardym ch | chęć [heńć] | ch=[h], ę nosowe, ć miękkie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| 22-letnia „dwadzieścia dwa letnia” | dwudziestodwuletnia | jeden złożony liczebnik |
| SOR „эс-о-эр” | sor (jak słowo) | czytaj jak wyraz |
| 115x230x330 mm „икс” | sto piętnaście na dwieście trzydzieści na trzysta trzydzieści milimetrów | „x” = „na” |
| ok. 1000 ml | około tysiąca mililitrów | jednostka słowem |
| ok. 6000 ml | około sześciu tysięcy mililitrów | jednostka słowem |
| RTG „ртг” | er-te-gie (litery) | skrót literowany |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| odde-хо-wo z [х] | odde-cho-wo [-howo] | ch = [h] |
| psy-хи-cznym z [х] | psy-chicz-nym [psyhicz-] | ch = [h] |
| pyta-ла (RU) | pyta-ła [-tawa] | polska końcówka -ła [-wa] |
| spo-жи-ciu (RU) | spo-ży-ciu [-żyću] | ż dźwięczne + ci miękkie |
| ży-wa za twardo [з] | ży-wa [-żywa] | ż dźwięczne, nie [з] |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| rozstrzeń żołądka | nadmierne rozdęcie (powiększenie) żołądka |
| jadłowstręt psychiczny | anoreksja — zaburzenie odżywiania z odmową jedzenia |
| bulimia / napad żarłoczności | epizod niekontrolowanego objadania się |
| błąd dietetyczny | nieprawidłowość w sposobie odżywiania |
| budowa asteniczna | szczupła, wątła budowa ciała |
| wygląd anorektyczny | wygląd typowy dla anoreksji (skrajna szczupłość) |
| objawy otrzewnowe | objawy podrażnienia otrzewnej (sygnał ostrego brzucha) |
| perystaltyka | ruchy robaczkowe jelit przesuwające treść pokarmową |
| przelewania | słyszalne odgłosy płynów przesuwających się w jelitach |
| RTG przeglądowe | zdjęcie rentgenowskie obejmujące całą jamę brzuszną |
| niedrożność przewodu pokarmowego | zatrzymanie pasażu treści przez jelita |
| żyła wrotna | duża żyła doprowadzająca krew z jelit do wątroby |
| tętnica krezkowa górna | tętnica zaopatrująca jelita |
| kolizja ułożeniowa | nieprawidłowe wzajemne położenie naczyń (ucisk) |
| sonda żołądkowa | rurka wprowadzana do żołądka w celu opróżnienia/odsysania |
| sól fizjologiczna | roztwór NaCl 0,9%, używany do rozcieńczania treści |
| odruch wymiotny | mimowolny odruch prowadzący do wymiotów |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.