Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
67-letnia kobieta z wolem
67-letnia kobieta hospitalizowana w Klinice Chirurgii w celu operacyjnego leczenia wola obojętnego. Ze względu na obciążenie około 30 paczkolatami palenia tytoniu, zgłaszane przez chorą dolegliwości: istotne obniżenie tolerancji wysiłku, kaszel, uczucie świstania w klatce piersiowej, szczególnie nasilające się podczas wysiłku, wysunięto podejrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) i zalecono wykonanie spirometrii. Analiza wartości liczbowych wskazuje na rozpoznanie bardzo ciężkiej obturacji oskrzeli z prawidłową pojemnością życiową. Analizując wynik badania w świetle zaleceń Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, stwierdzono, że badanie wykonano w sposób poprawny i powtarzalny. Proszę zwrócić uwagę na kształt krzywej przepływ-objętość – widoczne jest spłaszczenie zarówno krzywej wdechowej, jak i wydechowej. Najczęstszą przyczyną takiego kształtu krzywej jest zbyt słaby wysiłek oddechowy podczas manewru natężonego wydechu, ale jeżeli badanie wykonano w sposób poprawny i powtarzalny, należy uwzględnić możliwość sztywnej (niezależnej od kierunku zmian ciśnienia) obturacji w centralnych lub górnych drogach oddechowych. Tak też było w tym przypadku.
Analiza badań obrazowych uwidoczniła przyczynę zwężenia dróg oddechowych – było to wole zamostkowe istotnie (do 2,77 mm) zwężające światło tchawicy. Ze względu na charakterystyczny kształt krzywej przepływ–objętość, pomimo stwierdzenia obturacji (FEV1%FVC 25,1%; <1. percentyla) odstąpiono od wykonania próby rozkurczowej. Należy w tym momencie zaznaczyć, że autorzy wspólnych wytycznych ATS i ERS zalecają wykonywanie próby rozkurczowej w każdym przypadku. Okres przedoperacyjny był w przypadku prezentowanej pacjentki powikłany epizodem nagłego zatrzymania krążenia i oddychania, najprawdopodobniej w mechanizmie zachłyśnięcia. Po skutecznej resuscytacji chora była operowana w trybie nagłym i wykonano totalną tyreidektomię. Okres operacyjny i pooperacyjny był niepowikłany.
W celu oceny funkcji układu oddechowego, przed wypisem chorej do domu wykonano ponownie spirometrię.
Ocenia się, że charakterystyczne cechy obturacji górnych/centralnych dróg oddechowych w przebiegu wola można zaobserwować na krzywej przepływ–objętość nawet u 33% chorych. U około 0,7% chorych z wolem dochodzi do tak istotnego upośledzenia drożności dróg oddechowych, że tyreidektomię wykonuje się w trybie ratunkowym. Jeżeli w przebiegu wola dojdzie do zwężenia tchawicy, należy pamiętać o możliwości malacji chrząstek wywołanej długotrwałym uciskiem przez powiększony gruczoł tarczowy, co może prowadzić do przetrwałego zmniejszenia światła tchawicy, dlatego część chorych może wymagać kolejnych interwencji w celu przywrócenia prawidłowej drożności dróg oddechowych.
Z czym zgłosiła się pacjentka? (obniżenie tolerancji wysiłku, kaszel,świsty w klatce piersiowej)
Co podejrzewano? (Pochp)
Co było osłuchowo? (świsty)
jakie było ostatecznie rozpoznanie? (wole zamostkowe)
Co wykonano? (totalna tyreoidektomia).
Какие были проведены исследования?
Результаты исследований.
W języku polskim akcent prawie zawsze pada na przedostatnią sylabę wyrazu. Pogrubiona (czerwona) sylaba w tabeli = akcentowana. Tekst zawiera dużo terminów pulmonologicznych i skrótów — czytaj wolno, skróty rozwijaj zgodnie z sekcją 5.
⚠️ Wyjątki w TYM tekście: - spirometria — akcent regularny spi-ro-MET-ria, ale uwaga na pokusę przesunięcia na końcówkę. - tyreidektomia / tyreoidektomia — bardzo długie, akcent na -TO- (ty-re-i-dek-TO-mia). - Skróty (POChP, FEV1, FVC, ATS, ERS) — patrz sekcja 5; czytane literami lub jako pełne nazwy.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| hospitalizoWAna | długie, akcent -WA- |
| KLInice chiRURgii | ch = [х] → хʲи-РУР-гʲи |
| operaCYJnego | -cyj- = [-цый] |
| oboJĘTnego | ę nosowe [ен] → о-бо-ЕНТ-не-го |
| obciąŻEnie | ą nosowe, ż = [ж] |
| paczkoLAtami | cz = [ч] → пач-ко-ЛА-та-ми |
| dolegliWOści | -ści miękkie [-щчʲи] |
| toleRANcji wySIŁku | -cji = [-цйи], ł = [w] → вы-СИW-ку |
| KAszel | sz = [ш], akcent na pierwszą |
| ŚWIStania | św miękkie [щвʲ], -nia miękkie |
| KLATce PIERsiowej | -sio- miękkie |
| podeJRZEnie | jrz trudne [йж] → по-де-ЙЖЕ-не |
| przewlekŁEJ | prz = [пш], ł = [w] → пше-влек-WЕЙ |
| obturaCYJnej | -cyj- = [-цый] |
| PŁUC | ł = [w], ó/u → ПWУЦ |
| spiroMETrii | podwójne -ii [-ии] |
| oBTUracji OSkrzeli | -cji = [-цйи], krz = [кш] |
| pojemNOścią żyCIOwą | -ścią miękkie, ż = [ж] |
| zaleCEŃ | ń miękkie końcowe |
| poPRAWny | prw-/praw- twarde |
| powtaRZALny | rz = [ж] → по-вта-ЖАЛ-ный |
| KSZTAŁT KRZYwej | kszt = [кшт], ł = [w], krz = [кш] |
| przepływobJĘtość | prz = [пш], ł = [w], ę nosowe |
| spła-SZCZE-nie | ł = [w], szcz = [шч] → спwа-ШЧЕ-не |
| wdeCHOwej | ch = [х] |
| wydeCHOwej | ch = [х] |
| oddeCHOwego | ch = [х] |
| naTĘżonego | ę nosowe, ż = [ж] |
| SZTYW-nej | sz = [ш], -tyw- twarde |
| cenTRALnych | ch = [х] na końcu |
| obraZOwych | proste |
| zamoSTKOwe | trudna zbitka -stk- |
| TCHAwicy | tch = [тх] na początku |
| rozKURczowej | cz = [ч] |
| resuscyTAcji | sc = [сц], -cji = [-цйи] |
| tyreidekTOmię | bardzo długie, -mię nosowe [-мʲен] |
| niepoWIkłany | ł = [w] |
| maLAcji chrzą-STEK | -cji = [-цйи], chrz = [хш], ą nosowe |
| gruCZOŁ tarCZOwy | cz = [ч], ł = [w] → гру-ЧОW тар-ЧО-вы |
| interWENcji | -cji = [-цйи] |
| drożNOści | ż = [ж], -ści miękkie |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| Zapis | Jak przeczytać |
|---|---|
| 67-letnia | sześćdziesięciosiedmioletnia |
| około 30 paczkolatami | około trzydziestu paczkolatami |
| 2,77 mm | dwa i siedemdziesiąt siedem milimetra (a. dwa przecinek siedemdziesiąt siedem milimetra) |
| FEV1%FVC 25,1% | ef-e-fau jeden do ef-fau-ce dwadzieścia pięć i jeden procent |
| <1. percentyla | poniżej pierwszego percentyla |
| 33% chorych | trzydzieści trzy procent chorych |
| 0,7% chorych | zero i siedem procent chorych (a. zero przecinek siedem) |
| POChP | pe-o-ce-ha-pe (przewlekła obturacyjna choroba płuc) |
| FEV1 | ef-e-fau jeden (natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa) |
| FVC | ef-fau-ce (natężona pojemność życiowa) |
| ATS | a-te-es (American Thoracic Society) |
| ERS | e-er-es (European Respiratory Society) |
| Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc | czytaj pełną nazwą, chorób = [хоруф] |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| hospitalizo-WA-na (przesuw) | hospitalizo-WA-na | akcent na -WA- (przedostatnia) |
| spiro-met-RII | spiro-MET-rii | przedostatnia -MET- |
| tyreidek-to-MIĘ | tyreidek-TO-mię | akcent na -TO-, nie na końcu |
| resus-cy-TA-cji | resus-cy-TA-cji | przedostatnia -TA- |
| obtu-RA-cji | obtu-RA-cji | akcent na -RA- |
| tole-ran-CJI | tole-RAN-cji | przedostatnia -RAN- |
| inter-wen-CJI | inter-WEN-cji | akcent na -WEN- |
| droż-no-ŚCI | droż-NO-ści | przedostatnia -NO- |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| świstania [с-вис-та...] | ŚWIStania [щвʲис-та-нʲа] | św = [щвʲ] miękkie |
| piersiowej [пер-си...] | PIERsiowej [пʲер-щё-вей] | -sio- miękkie [щё] |
| dolegliwości [...вос-ти] | dolegliWOści [...вощ-чʲи] | -ści miękkie [-щчʲи] |
| pojemnością [...нос-цён] | pojemNOścią [...нощ-чён] | -ścią miękkie |
| życiową [жы-ци...] | żyCIOwą [жы-цё-вон] | -cio- miękkie |
| niepowikłany [не-по...] | niepoWIkłany [нʲе-по...] | nie- miękkie |
| zaleceń [за-ле-цен] twardo | zaleCEŃ [за-ле-цень] | -ceń miękkie końcowe |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| obojętnego [о-бо-ет-не-го] | oboJĘTnego [о-бо-ент-не-го] | ę nosowe [ен] |
| obciążenie [об-ця-же-не] | obCIĄżenie [об-цён-же-не] | ą nosowe [он] |
| natężonego [на-те-жо...] | naTĘżonego [на-тэн-жо...] | ę nosowe [эн] |
| przepływ-objętość [...об-е-тость] | ...obJĘtość [...об-ен-тощч] | ę nosowe [ен] |
| tyreidektomię [...то-ме] | tyreidektoMIĘ [...то-мʲен] | -mię nosowe [-мʲен] |
| chrząstek [хр-зас-тек] | chrząSTEK [хшон-стек] | ą nosowe [он] |
| malacji — bez nosówki, ale tchawicy [...ви-цы] OK | maLAcji [ма-ла-цйи] | uwaga: tu brak nosówki, nie wstawiać [он] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| paczkolatami [пач-ко...] OK, ale często [пак...] | paczkoLAtami [пач-ко-ла...] | cz = [ч] |
| powtarzalny [по-в-тар...] | powtaRZALny [по-вта-жал-ный] | rz = [ж] |
| rozkurczowej [...кур-цо...] | rozKURczowej [роз-кур-чо...] | cz = [ч] |
| gruczoł [гру-цол] | gruCZOŁ [гру-чоw] | cz = [ч] |
| tarczowy [тар-цо-вы] | tarCZOwy [тар-чо-вы] | cz = [ч] |
| kaszel [ка-сель] | KAszel [ка-шель] | sz = [ш] |
| sztywnej [с-тыв-ней] | SZTYWnej [штыв-ней] | sz = [ш] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| płuc [плуц] | PŁUC [пwуц] | ł = [w] |
| kształt [к-шталт] | KSZTAŁT [кштаwт] | ł = [w] |
| gruczoł [гру-цол] | gruCZOŁ [гру-чоw] | ł = [w] na końcu |
| chorób (w nazwie) [хо-роб] | choRÓB [хо-руф] | ó = [u] → [руф] |
| wysiłku [вы-силку] | wySIŁku [вы-щиw-ку] | ł = [w] |
| przewlekłej [...лей] | przewlekŁEJ [...кwей] | ł = [w] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| tchawicy [т-ча-ви-цы] | TCHAwicy [тха-ви-цы] | tch = [тх], nie [ч] |
| spłaszczenie [спла-сче...] | spłaSZCZEnie [спwа-шче-не] | szcz = [шч] |
| podejrzenie [по-дей-зе...] | podeJRZEnie [по-де-йже-не] | jrz = [йж] |
| chrząstek [хр-зон...] | chrząSTEK [хшон-стек] | chrz = [хш] |
| zamostkowe [за-мост...] | zamoSTKOwe [за-мо-стко-ве] | zbitka -stk- łącznie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| 67-letnia [шестьдесят...] | sześćdziesięciosiedmioletnia | po polsku, jeden wyraz |
| POChP [по-чи-пэ] | pe-o-ce-ha-pe | skrót literuje się po polsku |
| 2,77 mm [...запятая...] | dwa i siedemdziesiąt siedem milimetra | przecinek = „i" / „przecinek" |
| FEV1 [фев-один] | ef-e-fau jeden | skrót literami |
| 33% [тридцать три...] | trzydzieści trzy procent | po polsku |
| 0,7% [ноль и семь] | zero i siedem procent | po polsku |
| ATS / ERS jako słowa | a-te-es / e-er-es | skróty literami |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| centralnych [...них] ukr. | cenTRALnych [...ных] | końcówka -nych, nie -них |
| chirurgii [хи-рур-гии] ros. | chiRURgii [хʲи-рур-гʲи] | g miękkie, podwójne -ii |
| spirometrii [...мет-рии] | spiroMETrii [...мет-рʲи] | -ii miękko, nie twardo |
| oddechowego [о-де-хо...] | oddeCHOwego [од-де-хо...] | ch = [х] |
| obrazowych [...вих] ukr. | obraZOwych [...вых] | -wych, nie -вих |
| tolerancji [то-ле-ран-ции] ros. | toleRANcji [то-ле-ран-цйи] | -cji = [-цйи], nie [-ции] |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| wole obojętne | powiększenie tarczycy bez zaburzeń hormonalnych |
| wole zamostkowe | wole schodzące za mostek do klatki piersiowej |
| paczkolata | miara nasilenia palenia (paczki/dzień × lata) |
| tolerancja wysiłku | zdolność organizmu do wysiłku fizycznego |
| świstanie / świsty | wysokie dźwięki przy oddychaniu (zwężenie oskrzeli) |
| POChP | przewlekła obturacyjna choroba płuc |
| obturacja oskrzeli | zwężenie/utrudnienie przepływu w drogach oddechowych |
| spirometria | badanie czynności płuc (objętości i przepływy) |
| pojemność życiowa | maksymalna objętość powietrza wydychanego |
| krzywa przepływ–objętość | wykres spirometryczny przepływu względem objętości |
| spłaszczenie krzywej | wypłaszczenie wykresu, cecha zwężenia centralnego |
| natężony wydech | maksymalnie szybki, pełny wydech (manewr) |
| drogi oddechowe centralne/górne | tchawica i duże oskrzela / krtań i gardło |
| tchawica | rurka powietrzna między krtanią a oskrzelami |
| próba rozkurczowa | test po leku rozszerzającym oskrzela |
| zatrzymanie krążenia i oddychania | nagłe ustanie pracy serca i oddechu |
| zachłyśnięcie | dostanie się treści/śliny do dróg oddechowych |
| resuscytacja | reanimacja, przywracanie czynności życiowych |
| totalna tyreidektomia | całkowite operacyjne usunięcie tarczycy |
| malacja chrząstek | rozmiękanie chrząstek (tu: tchawicy) |
| gruczoł tarczowy | tarczyca |
| drożność dróg oddechowych | swobodny przepływ powietrza w drogach oddechowych |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.