Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Pełnościenne zapalenie jelita krętego
27-letnia kobieta zgłosiła się do lekarza z powodu bólu w śródbrzuszu i podbrzuszu, któremu towarzyszyły luźne stolce (do 3/d) bez domieszek patologicznych. Ból miał charakter tępy, nasilał się po zjedzeniu obfitego posiłku, ale nie wpływał istotnie na codzienną aktywność chorej. Dolegliwości pojawiły się po raz pierwszy około pół roku temu, ale w ostatnich 2 miesiącach uległy nasileniu, występując co 2–3 dni. Nie odnotowano w tym czasie utraty masy ciała ani innych objawów alarmowych. Pacjentka do tej pory poważnie nie chorowała ani nie przyjmowała na stałe żadnych leków. Wywiad rodzinny w kierunku istotnych chorób przewlekłych był ujemny. Wykonane ambulatoryjnie badania laboratoryjne krwi wykazały prawidłowe stężenie białka C-reaktywnego oraz niewielką niedokrwistość normocytową (hemoglobina 11 g/dl), która utrzymywała się u chorej od kilku lat. Z jej powodu chora była diagnozowana kilka miesięcy wcześniej. Wykonano u niej gastroskopię, w której nie stwierdzono zmian patologicznych. Wyniki badań w kierunku celiakii (przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej wraz z oceną histologiczną wycinków z dwunastnicy) oraz trzykrotnego badania kału na krew utajoną były ujemne. Chora pozostawała pod stałym nadzorem ginekologicznym z powodu zaburzeń miesiączkowania, które uznano za przyczynę nieznacznego zmniejszenia stężenia hemoglobiny. Wykonana przed 2 tygodniami USG jamy brzusznej nie wykazała nieprawidłowości.
U chorej stężenie kalprotektyny w stolcu wynosiło 850 µg/g. Wykonano ileokolonoskopię, w której stwierdzono zwężenie i zmiany zapalne w końcowym odcinku jelita krętego, z których pobrano wycinki do badania histologicznego. Enterografia rezonansu magnetycznego potwierdziła pełnościenne zapalenie jelita krętegow końcowych 6 cm, a także w obrębie 8 cm w jego bliższej części. Po uzyskaniu wyniku badania mikroskopowego i wykluczeniu infekcyjnej przyczyny stwierdzanych nieprawidłowości (badania serologiczne w kierunku jersiniozy oraz posiew stolca w kierunku salmonellozy) rozpoznano chorobę Leśniowskiego i Crohna. W związku z występowaniem zmian zapalnych w dwóch odcinkach jelita cienkiego zastosowano leczenie skojarzone budezonidem (9 mg/d przez 8 tyg., z następczym stopniowym zmniejszaniem dawki o 3 mg co 4 tyg.) z azatiopryną (2 mg/kg/d) i uzyskano istotną poprawę kliniczną. W kontrolnym oznaczeniu kalprotektyny po 3 miesiącach stwierdzono zmniejszenie jej stężenia do 200 µg/g.
Dolegliwosci?
Ból w śródbrzuszu i podbrzuszu, któremu towarzyszyły luźne stolce (do 3/d) bez domieszek patologicznych.
Jak dlugo trwa te dolegliwości?
Dolegliwości pojawiły się po raz pierwszy około pół roku temu, ale w ostatnich 2 miesiącach uległy nasileniu, występując co 2–3 dni.
К каким врачам ещё обращалась?
Nadzor ginekologiczny z powodu zaburzeń miesiączkowania, diagnostyka
Какие обследования назначил врач? Что в анализах?
*prawidłowe stężenie białka C-reaktywnego oraz
*niewielką niedokrwistość normocytową (hemoglobina 11 g/dl), która utrzymywała się u chorej od kilku lat.
Wyniki badań w kierunku celiakii (przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej wraz z oceną histologiczną wycinków z dwunastnicy) oraz trzykrotnego badania kału na krew utajoną były ujemne.
Что ещё было сделано и стоило ли. Нужно ли делаеть ей илеоколоноскопию? Najwłaściwszym postępowaniem będzie oznaczenie stężenia *kalprotektyny w stolcu i podjęcie decyzji o ileokolonoskopii w zależności od wyniku tego badania =>
U chorej stężenie kalprotektyny w stolcu wynosiło 850 µg/g. Wykonano ileokolonoskopię, w której stwierdzono zwężenie i zmiany zapalne w końcowym odcinku jelita krętego, z których pobrano wycinki do badania histologicznego.=>
Enterografia rezonansu magnetycznego=>
Почему ей рано выполнять колоноскопию? (точно формулировку не помню, но идея такая). Надо сказать что нет objawów alarmowych, chudnięcia, stan ogólny dobry.
Какой диагноз?
Pełnościenne zapalenie jelita krętego
W języku polskim akcent prawie zawsze pada na przedostatnią sylabę wyrazu. Pogrubiona (czerwona) sylaba w tabeli = akcentowana. Tekst gastroenterologiczny, dużo terminów i jednostek — czytaj wolno, rozwijaj jednostki zgodnie z sekcją 5.
⚠️ Wyjątki w TYM tekście: - Nazwa choroba Leśniowskiego i Crohna — Crohna czytaj KRON-a (ch w nazwisku [к/х], przyjęte Крона); Leśniowskiego z miękkim -śni- [-щнʲ-]. - kalprotektyna, azatiopryna, budezonid — akcent regularny na przedostatniej sylabie.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| pełno-ŚCIEN-ne | ł = [w], -ścien- miękkie [-щчʲен] |
| zapaLEnie jeLIta kręTEgo | ę nosowe → крен-ТЕ-го |
| BÓlu | ó = [u] → БУ-лу |
| śródBRZUszu | ś miękkie [щ], brz = [бж] → щруд-БЖУ-шу |
| podBRZUszu | brz = [бж] |
| LUŹne STOLce | ź miękkie [жʲ] → ЛУЖ-не |
| doMIEszek | -mie- miękkie |
| patoloGICZnych | cz = [ч], g miękkie |
| naSIlał się | -si- miękkie [щ] |
| poSIŁku | -si- miękkie, ł = [w] → по-СИW-ку |
| akTYWność | -tyw- twarde |
| dolegliWOści | -ści miękkie |
| uTRAty MAsy CIAła | -cia- miękkie, ł = [w] |
| alarMOwych | ch = [х] na końcu |
| przyj-MO-wa-ła | prz = [пш], ł = [w] |
| WYwiad roDZINny | -dzin- = [-дзин] |
| przewlekŁYCH | prz = [пш], ł = [w], ch = [х] → пше-влек-WЫХ |
| Ujemny | akcent na pierwszą |
| ambulaTOryjne | akcent -TO- |
| laboraTOryjne | akcent -TO- |
| stęŻEnie | ę nosowe, ż = [ж] → стен-ЖЕ-не |
| białka CE reakTYWnego | ł = [w] → бяwка |
| nie-do-krwis-TO-ści normocyTOwej | krw- trudne, -ści miękkie |
| hemogloBIna | proste, akcent -BI- |
| diagnozoWAna | ł? nie; akcent -WA- |
| gastroskoPIę | -pię nosowe [-пʲен] |
| ceLIAkii | -kii = [-кии] |
| przeciwCIAła | prz = [пш], -cia- miękkie |
| trans-glu-ta-mi-NA-zie | bardzo długie, akcent -NA- |
| histoloGICZną | ch/h = [х], cz = [ч] |
| WYcinków dwuNASTnicy | ó = [u], -nast- twarde |
| krew uTAjoną | krw- trudne, akcent -TA- |
| zabuRZEŃ mie-siącz-ko-WA-nia | rz = [ж], ą nosowe, cz = [ч] |
| kalprotekTYny | akcent -TY- |
| STOLcu | proste |
| ileokolonoSKOpię | bardzo długie, -pię nosowe |
| zwęŻEnie | ę nosowe, ż = [ж] → звен-ЖЕ-не |
| zaPALne | proste |
| KOŃcowym odCINku | ń miękkie |
| enteroGRAfia | akcent -GRA- |
| rezoNANsu magneTYCZnego | cz = [ч] |
| infekCYJnej | -cyj- = [-цый] |
| salmonelLOzy | proste, akcent -LO- |
| jersiNIOzy | -nio- = [-нё] |
| POsiew STOLca | akcent na pierwszą |
| LeśNIOWskiego | -śni- miękkie [-щнʲ] |
| KROHna | ch = [к/х] → КРОН-а |
| skojaRZOne | rz = [ж] |
| budezoNIdem | akcent -NI- |
| azatioPRYną | akcent -PRY- |
| POprawę kliNICZną | cz = [ч] |
| konTROLnym oznaCZEniu | cz = [ч] |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| Zapis | Jak przeczytać |
|---|---|
| 27-letnia | dwudziestosiedmioletnia |
| do 3/d | do trzech na dobę (luźne stolce do trzech dziennie) |
| pół roku | pół roku |
| 2 miesiącach | dwóch miesiącach |
| co 2–3 dni | co dwa, trzy dni |
| hemoglobina 11 g/dl | hemoglobina jedenaście gramów na decylitr |
| 850 µg/g | osiemset pięćdziesiąt mikrogramów na gram |
| 6 cm | sześciu centymetrów |
| 8 cm | ośmiu centymetrów |
| budezonid 9 mg/d | budezonid dziewięć miligramów na dobę |
| przez 8 tyg. | przez osiem tygodni |
| o 3 mg co 4 tyg. | o trzy miligramy co cztery tygodnie |
| azatiopryna 2 mg/kg/d | azatiopryna dwa miligramy na kilogram na dobę |
| po 3 miesiącach | po trzech miesiącach |
| 200 µg/g | dwieście mikrogramów na gram |
| CRP / białko C-reaktywne | ce-er-pe / białko ce-reaktywne |
| USG | u-es-gie |
| GFR | gie-ef-er (w tekście pośrednio przez badania) |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| kalprotek-TY-na (przesuw) | kalprotek-TY-na | akcent na -TY- (przedostatnia) |
| azatio-pry-NĄ | azatio-PRY-ną | akcent na -PRY- |
| budezo-NI-dem | budezo-NI-dem | przedostatnia -NI- |
| ileokolono-sko-PIĘ | ileokolono-SKO-pię | akcent na -SKO-, nie na końcu |
| entero-GRA-fia | entero-GRA-fia | przedostatnia -GRA- |
| hemoglo-BI-na | hemoglo-BI-na | akcent na -BI- |
| transglutami-na-ZIE | transglutami-NA-zie | przedostatnia -NA- |
| ambula-TO-ryjne | ambula-TO-ryjne | akcent na -TO- |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| pełnościenne [...сцен-не] | pełnoŚCIENne [пеwно-щчʲен-не] | -ścien- miękkie [-щчʲен] |
| śródbrzuszu [с-руд...] | ŚRÓDbrzuszu [щруд-бжу-шу] | ś = [щ] miękkie |
| nasilał [на-си-лал] | naSIlał [на-щи-лаw] | si = [щ] miękkie |
| posiłku [по-сил-ку] | poSIŁku [по-щиw-ку] | si = [щ], ł = [w] |
| domieszek [до-ме-шек] | doMIEszek [до-мʲе-шек] | mie miękkie |
| dolegliwości [...вос-ти] | dolegliWOści [...вощ-чʲи] | -ści miękkie |
| ciała [ца-ла] | CIAła [ця-wа] | cia miękkie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| krętego [кре-те-го] | kręTEgo [крен-те-го] | ę nosowe [ен] |
| zwężenie [зве-же-не] | zwęŻEnie [звен-же-не] | ę nosowe [эн] |
| stężenie [сте-же-не] | stęŻEnie [стэн-же-не] | ę nosowe [эн] |
| gastroskopię [...пе] | gastroskoPIĘ [...пʲен] | -pię nosowe [-пʲен] |
| ileokolonoskopię [...пе] | ileokolonoskoPIĘ [...пʲен] | -pię nosowe [-пʲен] |
| zaburzeń miesiączkowania [...сяч...] | ...mieSIĄCZkowania [...щён-чко...] | ą nosowe [он] |
| luźne — bez nosówki, ale krętego z nosówką | LUŹne [луж-не] | uwaga: tu brak nosówki, nie wstawiać [он] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| śródbrzuszu [...бр-зу-шу] | śródBRZUszu [щруд-бжу-шу] | brz = [бж], sz = [ш] |
| zaburzeń [за-бур-зен] | zabuRZEŃ [за-бу-жень] | rz = [ж] |
| skojarzone [ско-яр-зо-не] | skojaRZOne [ско-я-жо-не] | rz = [ж] |
| patologicznych [...гич...] | patoloGICZnych [...гич...] | cz = [ч] |
| magnetycznego [...тич...] | magneTYCZnego [...тыч...] | cz = [ч] |
| kliniczną [...нич-на] | kliNICZną [клʲи-нʲич-нон] | cz = [ч] |
| oznaczeniu [оз-на-це...] | oznaCZEniu [оз-на-че-нʲу] | cz = [ч] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| bólu [бо-лу] | BÓlu [бу-лу] | ó = [u] → [бу] |
| pełnościenne [пел-но...] | PEŁnościenne [пеw-но...] | ł = [w] |
| posiłku [по-сил-ку] | poSIŁku [по-щиw-ку] | ł = [w] |
| ciała [ця-ла] | CIAła [ця-wа] | ł = [w] |
| białka [бял-ка] | BIAŁka [бяw-ка] | ł = [w] |
| przewlekłych [...лых] | przewlekŁYCH [...кwых] | ł = [w] |
| wycinków [...ков] | wyCINków [вы-цʲин-куф] | ó = [u] → [куф] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| śródbrzuszu [с-руд-бр-зу...] | ŚRÓDbrzuszu [щруд-бжу-шу] | ś + brz zbitka łącznie |
| przyjmowała [при-й-мо...] | przyjMOwała [пшый-мо-ва-wа] | prz = [пш] |
| dwunastnicy [дву-нас-т-ни-цы] | dwuNASTnicy [дву-наст-нʲи-цы] | zbitka -stn- łącznie |
| przeciwciała [пре-цив...] | przeCIWciała [пше-цʲиф-ця-wа] | prz = [пш] |
| transglutaminazie [транс-глу...] | trans-glu-ta-mi-NA-zie | długa zbitka, czytaj po sylabach |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| 27-letnia [двадцать семь...] | dwudziestosiedmioletnia | po polsku, jeden wyraz |
| do 3/d [...в день] ros. | do trzech na dobę | rozwinąć po polsku |
| hemoglobina 11 g/dl | hemoglobina jedenaście gramów na decylitr | jednostki po polsku |
| 850 µg/g [...микрограм...] | osiemset pięćdziesiąt mikrogramów na gram | jednostki po polsku |
| 9 mg/d | dziewięć miligramów na dobę | jednostki po polsku |
| 2 mg/kg/d | dwa miligramy na kilogram na dobę | jednostki po polsku |
| USG [у-зэ-гэ] ros. | u-es-gie | litery po polsku |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| Crohna [цро-на] | KROHna [крон-а] | ch w nazwisku = [к/х], przyjęte Крона |
| Leśniowskiego [лес-ни...] | LeśNIOWskiego [лещ-нʲов-ске-го] | -śni- miękkie [-щнʲ] |
| histologiczną [...гич-на] ros. | histoloGICZną [хʲис-то-ло-гич-нон] | h = [х], cz = [ч] |
| infekcyjnej [ин-фек-цый-ней] | infekCYJnej [ин-фек-цый-ней] | -cyj- = [-цый] |
| salmonellozy [...ло-зи] ukr. | salmonelLOzy [...ло-зы] | końcówka -zy, nie -зи |
| jersiniozy [...нио-зи] | jersiNIOzy [...нё-зы] | -nio- = [-нё] |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| pełnościenne zapalenie | zapalenie obejmujące całą grubość ściany jelita |
| jelito kręte | końcowy odcinek jelita cienkiego (ileum) |
| śródbrzusze / podbrzusze | środkowa / dolna część brzucha |
| luźne stolce | rozluźnione, biegunkowe wypróżnienia |
| domieszki patologiczne | krew, śluz, ropa w stolcu |
| objawy alarmowe | objawy ostrzegawcze (np. chudnięcie, krew) |
| niedokrwistość normocytowa | anemia z prawidłową wielkością krwinek |
| hemoglobina | barwnik krwi przenoszący tlen |
| gastroskopia | wziernikowanie żołądka (endoskopia górna) |
| celiakia | choroba z nietolerancji glutenu |
| transglutaminaza tkankowa | enzym; przeciwciała przeciw niemu w celiakii |
| dwunastnica | początkowy odcinek jelita cienkiego |
| krew utajona w kale | krew niewidoczna gołym okiem, wykrywana testem |
| kalprotektyna | marker stanu zapalnego jelit w stolcu |
| ileokolonoskopia | wziernikowanie jelita grubego i końca jelita krętego |
| wycinki histologiczne | fragmenty tkanki do badania mikroskopowego |
| enterografia rezonansu magnetycznego | MR jelit z kontrastem |
| jersinioza / salmonelloza | zakażenia bakteryjne (Yersinia / Salmonella) |
| posiew stolca | hodowla bakterii z próbki kału |
| choroba Leśniowskiego i Crohna | przewlekła nieswoista choroba zapalna jelit |
| leczenie skojarzone | terapia kilkoma lekami jednocześnie |
| budezonid | glikokortykosteroid o działaniu miejscowym w jelitach |
| azatiopryna | lek immunosupresyjny |
| poprawa kliniczna | ustąpienie/zmniejszenie objawów |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.