Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Zespół zollingera i ellisona.
45-letnia kobieta z bólem brzucha, objawami refluksu żołądkowo-przełykowego i przewlekłą biegunką
zobacz komentarze
Skróty: IPP – inhibitor pompy protonowej, MEN1 (multiple endocrine neoplasia type 1) – zespół mnogich nowotworów gruczołów dokrewnych typu 1, ZZE – zespół Zollingera i Ellisona
Do poradni gastroenterologicznej zgłosiła się 42-letnia kobieta, u której od około 4 lat występują objawy choroby refluksowej przełyku pod postacią zgagi, odbijania i kwaśnego smaku w jamie ustnej. Objawy te pojawiają się głównie w godzinach wieczornych i nocnych(1). Ponadto prawie od początku ich występowania towarzyszy im dość silny, nawracający ból brzucha zlokalizowany w nadbrzuszu, którego natężenie zmniejsza się po zjedzeniu posiłku. Początkowo pacjentka stosowała doraźnie leki zobojętniające, następnie inhibitor pompy protonowej (IPP) w dawce standardowej (przepisany przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej)(2). Mniej więcej rok temu do objawów dołączyła biegunka – do 5 wodnistych wypróżnień na dobę, bez patologicznych domieszek i bez utraty masy ciała. Przed miesiącem wystąpiły 2 epizody fusowatych wymiotów(3) – kobieta zgłosiła się na szpitalny oddział ratunkowy, gdzie w badaniach laboratoryjnych nie stwierdzono niedokrwistości, pacjentka była hemodynamicznie stabilna, a wymioty ustąpiły samoistnie. Zalecono wówczas konsultację gastroenterologiczną i planową gastroskopię oraz podwojono dawkę IPP.
W badaniu przedmiotowym brzucha przeprowadzonym w ramach konsultacji w poradni gastroenterologicznej stwierdzono jedynie bolesność podczas palpacji w nadbrzuszu środkowym, a w badaniu per rectum ślad smolistego stolca na rękawiczce. Pacjentkę skierowano na gastroskopię w trybie pilnym.
Wszystkie objawy występujące u chorej wiązały się z nadmiarem gastryny. W toku dalszego postępowania diagnostycznego (badanie endosonograficzne, scyntygrafia receptorowa, badania laboratoryjne) potwierdzono obecność guza o średnicy 15 mm w trzonie trzustki(4), aktywnego hormonalnie. Nie stwierdzono cech zespołu MEN1 ani przerzutów. Wykonano częściową resekcję trzustki. Leczenie operacyjne przyniosło ustąpienie dolegliwości oraz wygojenie zmian w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Chora nie wymaga dalszego leczenia przewlekłego. Pozostaje pod opieką poradni endokrynologicznej, gdzie prowadzony jest nadzór po przebytym leczeniu.
https://www.mp.pl/gastrologia/przypadki/endoskopia-gopp/289528,45-letnia-kobieta-z-bolem-brzucha-objawami-refluksu-zoladkowo-przelykowego-i-przewlekla-biegunka
какие жалобы были вначале?
что принимала пациентка?
что появилось позже?
что на гастро?
W języku polskim akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę wyrazu. W tabeli poniżej pogrubiona (czerwona) sylaba = sylaba akcentowana. Czytaj wolno; nazwiska obce (Zollinger, Ellison) wymawiaj spokojnie, akcent na drugą sylabę od końca.
⚠️ Wyjątki (akcent cofnięty: gra-MA-ty-ka; liczebniki czte-RY-sta) — w TYM tekście nie występują. Uwaga na skróty (IPP, MEN1, ZZE) i odnośniki w nawiasach — numerków przypisów (1)(2)(3)(4) NIE czyta się na głos.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| zespół | ó=[u] → „зе-спуw" |
| Zollingera | obce nazwisko; „зол-lин-гера" |
| Ellisona | obce nazwisko; „эл-li-sona" |
| bólem brzucha | ó=[u], brz=[бж], ch=[h] |
| refluksu | r twarde |
| żo-łąd-ko-wo-prze-ły-kowego | ż=[ż], ą nosowe, ł=[w], prz=[пш] |
| przewlekłą biegunką | prz=[пш], ł=[w], ą nosowe |
| poradni gastro-en-te-ro-lo-gicz-nej | długie; cz=[ч] |
| zgagi | zg dźwięczne → „зга-ги" |
| odbijania | bi=[bi] miękkie |
| kwaśnego smaku | ś=[щь] → „квашь-нego" |
| na-wra-cający | rw w „nawra" twarde, ją nosowe |
| na-tę-żenie | ę nosowe, ż=[ż] |
| zobojętniające | ę nosowe, ni=[ni] miękkie |
| inhibitor pompy protonowej | ch brak; sylaba po sylabie |
| dawce stan-dar-dowej | w wyraźne |
| wod-nistych wypróżnień | ó=[u], ż=[ż], ń miękkie |
| domieszek | mi=[mi] miękkie, sz=[ш] |
| u-traty masy ciała | ci=[ći], ł=[w] |
| fusowatych wymiotów | mi=[mi], ó=[u] |
| szpitalny od-dział ratunkowy | sz=[ш], dz w „oddział" miękkie |
| nie-do-krwi-stości | krw twarde, ść miękkie |
| he-mo-dy-na-micznie stabilna | cz=[ч] |
| wymioty ustąpiły | mi=[mi], ą nosowe |
| samoistnie | rozdziel sylaby |
| zalecono | spokojnie |
| planową gastro-sko-pi-ę | ą, ę nosowe |
| podwojono dawkę | ę nosowe |
| badaniu przed-mio-towym | mi=[mi] |
| bolesność | ść miękkie |
| pal-pacji | cji=[-цьі] |
| nadbrzuszu środ-kowym | brz=[бж], ó=[u] |
| per rectum | łacina; „пэр рэк-tум" |
| smolistego stolca | si=[śi], c=[ц] |
| rękawiczce | ę nosowe, cz=[ч] |
| skierowano | spokojnie |
| trybie pilnym | si brak |
| nadmiarem gastryny | mi=[mi], r twarde |
| postępowania diag-no-stycz-nego | ę nosowe, cz=[ч] |
| endosonograficzne | cz=[ч] |
| scyntygrafia receptorowa | sc=[сц], c=[ц] |
| guza o średnicy | ś=[щь] → „щьред-nicy" |
| trzonie trzust-ki | trz=[тш], ó brak, sz=[ш] |
| hormonalnie aktywnego | r twarde |
| przerzutów | prz=[пш], rz=[ż], ó=[u] → „пше-жу-tуф" |
| częściową resekcję | ę i ą nosowe, ść=[щь] |
| u-stą-pienie dolegliwości | ą nosowe, ść miękkie |
| wy-go-jenie zmian | zm dźwięczne |
| endokrynologicznej | cz=[ч] |
| ## 5. Liczby, jednostki i skróty — jak czytać na głos |
| Zapis | Czytaj na głos |
|---|---|
| 45-letnia | „czterdziestopięcioletnia" (uwaga: dalej w tekście 42-letnia) |
| 42-letnia | „czterdziestodwuletnia" |
| 4 lata (od około 4 lat) | „czterech lat" |
| rok temu | „rok temu" |
| do 5 wypróżnień | „do pięciu wypróżnień" |
| 2 epizody | „dwa epizody" |
| przed miesiącem | „przed miesiącem" |
| 15 mm | „piętnaście milimetrów" |
| IPP | „i-pe-pe" (inhibitor pompy protonowej) |
| MEN1 | „men jeden" lub „em-e-en jeden" |
| ZZE | „zet-zet-e" (zespół Zollingera i Ellisona) |
| (1)(2)(3)(4) | przypisy w nawiasach — NIE czytamy |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| ze-SPÓŁ | ze-spół | dwusylabowe — akcent na ze, nie na spół |
| Zollin-GE-ra | Zol-lin-gera | przedostatnia lin |
| Elli-SO-na | El-li-sona | przedostatnia li |
| reflu-KSU | re-flu-ksu | przedostatnia flu |
| gastroentero-lo-gic-ZNEJ | gastroenterolo-gicz-nej | akcent na gicz |
| inhibi-TOR | inhi-bi-tor | przedostatnia bi |
| endosonogra-FICZ-ne | endosonogra-ficz-ne | przedostatnia ficz |
| scynty-gra-FIA | scynty-gra-fia | akcent na gra |
| resek-CJĘ | re-sek-cję | przedostatnia sek |
| endokrynolo-gic-ZNEJ | endokrynolo-gicz-nej | akcent na gicz |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| kwas-nego [s twarde] | kwaś-nego [śi/ś] | ś miękkie → „квашь-него" |
| smolis-tego [s twarde] | smo-lis-tego [śi] | S-I zawsze miękkie |
| sred-nicy [s twarde] | śred-nicy [śr] | ś miękkie → „щьред-ницы" |
| czes-ciowa [твёрдо] | czę-ścio-wą [śćo] | ść miękkie → „чен-щьцё-вон" |
| boles-nosc [твёрдо] | bo-les-ność [ść] | ść na końcu miękkie |
| dolegliwos-ci [твёрдо] | dolegli-wo-ści [śći] | ść miękkie |
| ustapie-nie [OK, sprawdź] | u-stą-pienie | st czysto, ą nosowe |
| przedmio-towym [m twarde] | przed-mio-towym [mi] | mi=[mi] miękkie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| zespol [без ó/nosówki?] | ze-spół | tu ó, nie nosówka — patrz 6.5 |
| przewlek-ло biegun-ко [о] | przewle-kłą bie-gun-ką [он] | ą nosowe → „он" w obu |
| natе-żenie [э] | na-tę-żenie [тэн] | ę nosowe → „тэн" |
| zobojet-niajace [э] | zobojęt-nia-jące [ę, ąc] | ę nosowe + ją=[йон] |
| wymio-ty ustapily [без ą] | ustą-pi-ły [ą] | ą w ustą — nie gubić |
| podwojono daw-ke [э] | podwojono daw-kę [ę] | ę na końcu = nosowe |
| czes-ciowa [без ą] | czę-ścio-wą [ą] | ą na końcu = nosowe |
| reka-wiczce [э] | rę-ka-wiczce [рэн] | ę nosowe |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| gastroentero-логи-cznej [просто] | gastroenterolo-gicz-nej [ч] | cz=[ч] |
| przerzu-tow [пр+рз] | prze-rzu-tów [пш, ż] | prz=[пш], rz=[ż] → „пше-жу-туф" |
| trzon, trzustki [тр] | trzo-nie trzust-ki [тш] | trz=[тш] — jeden szmer |
| rekawi-це [ц] | rę-ka-wicz-ce [ч] | cz=[ч] |
| war-zywa? (нет тут) | — | — |
| ob-жэн? (нет тут) | — | — |
| smolis-tego stol-ца [OK] | smo-lis-tego stol-ca [ц] | c=[ц] przed a |
| zgagi [з] | zga-gi [зг] | zg dźwięczne → „зга-ги" |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| zespol [о] | ze-spół [u] | ó=[u] → „зе-спуw" |
| zoladkowo-przelykowego [о, л] | żołądkowo-prze-ły-kowego [ł=w, ó brak] | ł=[w] dwukrotnie |
| przewlekла [л] | prze-wlek-łą [w] | ł=[w] → „пшевлекwон" |
| wodnistych wyprozn-nien [о] | wod-nistych wy-próż-nień [u] | ó=[u] → „выпруж-неń" |
| utraty masy ciala [л] | utraty masy cia-ła [w] | ł=[w] → „ћаwа" |
| fusowatych wymio-tow [о] | fuso-wa-tych wy-mio-tów [u] | ó=[u] → „вымётуф" |
| przerzu-tow [о] | prze-rzu-tów [u] | ó=[u] → „пшежутуф" |
| trzon [о — это ó?] | trzo-nie | tu o zwykłe, NIE ó — nie zmieniaj |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| niedo-krwistosci [krw → krf] | niedo-krwi-stości [крв] | krw twarde, dźwięczne na początku grupy |
| trzustki [тр+стк злеп.] | trzust-ki [тшустки] | rozłóż trzu-st-ki, trz=[тш] |
| przelykowego [пр+л] | prze-ły-kowego [пшеw] | prz=[пш], ł=[w] obok siebie |
| smolisty stolec [с+тл] | smo-lis-tego stol-ca | dziel smo-li-ste-go, nie zlepiaj |
| czesciowa resekcje [śćo zlep.] | czę-ścio-wą re-sek-cję | rozłóż czę-ścio-wą, ść miękkie |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „45-letnia" cyfrą | „czterdziesto-pięcio-letnia" | liczebnik rozwijamy słowem |
| „42-letnia" cyfrą | „czterdziesto-dwu-letnia" | uwaga: dalej w tekście inny wiek |
| „15 mm" cyframi | „piętnaście milimetrów" | jednostkę słowem |
| IPP jak „ипп" zlepione | „i-pe-pe" | skrót głoskujemy |
| MEN1 jak „мен1" | „men jeden" | skrót + cyfra osobno |
| (1)(2)(3)(4) czytane na głos | przypisy — NIE czytamy | to odnośniki, nie część zdania |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| Zollinger-a [акцент конец] | Zol-lin-gera | obce nazwisko, akcent na lin |
| refluks-u [по-русски „рефлюкс"] | re-flu-ksu | polska forma odmiany -u |
| gastryn-y [-i?] | ga-stry-ny [-y] | końcówka -y, nie -i |
| trzust-ki [тр русское] | trzust-ki [тш] | trz=[тш], nie rosyjskie „тр" |
| smolisty-j [-yj по-рус.] | smo-lis-ty [-y] | polska końcówka -y, bez „-ый" |
| dorzucanie objawów spoza tekstu | mów tylko to, co w tekście | strategia pytań na egzaminie |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| zespół Zollingera i Ellisona | синдром Золлингера-Эллисона (гастринома) |
| refluks żołądkowo-przełykowy | гастроэзофагеальный рефлюкс |
| przewlekła biegunka | хроническая диарея |
| poradnia gastroenterologiczna | гастроэнтерологическая консультация (амбулатория) |
| choroba refluksowa przełyku | рефлюксная болезнь пищевода (ГЭРБ) |
| zgaga | изжога |
| odbijanie | отрыжка |
| kwaśny smak w jamie ustnej | кислый привкус во рту |
| natężenie bólu | интенсивность боли |
| leki zobojętniające | антациды |
| inhibitor pompy protonowej (IPP) | ингибитор протонной помпы (ИПП) |
| dawka standardowa | стандартная доза |
| lekarz POZ (podstawowej opieki zdrowotnej) | врач первичного звена |
| wodniste wypróżnienia | водянистый стул |
| patologiczne domieszki | патологические примеси |
| utrata masy ciała | потеря массы тела |
| fusowate wymioty | рвота «кофейной гущей» |
| szpitalny oddział ratunkowy (SOR) | приёмное отделение неотложной помощи |
| niedokrwistość | анемия, малокровие |
| hemodynamicznie stabilna | гемодинамически стабильная |
| ustąpiły samoistnie | прошли самостоятельно |
| podwojono dawkę | удвоили дозу |
| badanie per rectum | пальцевое ректальное исследование |
| smolisty stolec | дёгтеобразный стул (мелена) |
| tryb pilny | срочный порядок |
| nadmiar gastryny | избыток гастрина |
| badanie endosonograficzne | эндосонография (эндо-УЗИ) |
| scyntygrafia receptorowa | рецепторная сцинтиграфия |
| guz aktywny hormonalnie | гормонально активная опухоль |
| trzon trzustki | тело поджелудочной железы |
| zespół MEN1 | синдром МЭН-1 (множественные эндокринные неоплазии) |
| przerzuty | метастазы |
| częściowa resekcja trzustki | частичная резекция поджелудочной железы |
| wygojenie zmian | заживление изменений (поражений) |
| poradnia endokrynologiczna | эндокринологическая консультация |
Tekst — oryginał z biblioteki NIL (czytaj dosłownie). Akcent i słownictwo — analiza tekstu. Pogrubiona czerwona sylaba = akcent.