Część 3 — Tekst: Żylaki odbytu

Żylaki odbytu

Co to są i jak wyglądają hemoroidy?

Guzki krwawnicze to fizjologiczna struktura odbytu. Są to trzy poduszkowate jamiste naczynia żylne wypełnione umiarkowanie krwią. Wyróżnia się guzki wewnętrzne wywodzące się z górnego splotu żył odbytniczych i guzki zewnętrzne z dolnego splotu odbytniczego. Granicą między nimi jest tzw. linia grzebieniasta, czyli brzeg odbytu. Ich funkcją jest uszczelnianie odbytu, co ułatwia pełną kontrolę oddawania gazów i stolca.

Kiedy dochodzi do ich nadmiernego wypełnienia, czyli przekrwienia, prawidłowe guzki krwawnicze powiększają się i powodują objawy. Wtedy określa się je mianem hemoroidów. Hemoroidy zewnętrzne są widoczne jako sinawe guzki w pobliżu odbytu. Hemoroidy wewnętrzne wyczuwa się palcem podczas bezpośredniego badania przez odbyt. Zależnie od tego, który splot żylny jest przekrwiony wyróżnia się hemoroidy wewnętrzne, niewidoczne w początkowej fazie choroby i hemoroidy zewnętrzne, widoczne w okolicy odbytu. Hemoroidy są częste, występują u około 11% populacji ogólnej, z największą częstością między 45. a 65. rokiem życia.

Inne choroby okolicy odbytu, o podobnym przebiegu i mylone z nimi to szczelina odbytu, przetoki, ropnie odbytowo-odbytnicze, zapalenie zwieraczy odbytu.

Jakie są przyczyny powstania hemoroidów (żylaków odbytu)?

Przyczyna powiększenia się guzków krwawniczych nie jest w pełni wyjaśniona. Uważa się, że jest wynikiem współistnienia kilku czynników związanych z dietą, trybem życia, wykonywanym zawodem, a także wysiłkiem fizycznym oraz ciążą i porodem. Zakłada się, że powiększanie się guzków krwawniczych (choroba hemoroidalna, hemoroidy) jest związane z przemijającym lub stałym wzrostem ciśnienia albo zastojem w odbytniczych splotach żylnych. Dochodzi do tego zarówno w sytuacjach całkiem codziennych, banalnych, jak i w przypadku poważniejszych problemów zdrowotnych. Ta pierwsza, częstsza kategoria to:

nawykowe zaparcie,

biegunka,

ciąża,

siedzący tryb życia,

biegi długodystansowe.

Hemoroidy występują także u osób z cięższymi, rzadszymi chorobami:

marskością wątroby,

guzami miednicy małej,

wrodzonym brakiem zastawek żylnych w żyłach trzewnych.

Objawy

Dominującym objawem jest:

krwawienie z odbytu.

Inne objawy choroby hemoroidalnej to:

świąd i pieczenie w okolicy odbytu,

ból, podrażnienie, dyskomfort w okolicy odbytu,

uczucie niecałkowitego wypróżnienia,

wyciek śluzu,

hemoroidy wewnętrzne, powiększając się podczas parcia na stolec mogą wypadać na zewnątrz i cofać się samoistnie do kanału odbytu. Niekiedy konieczne jest ich ręczne odprowadzenie, a w postaci bardzo zaawansowanej ulegają zadzierzgnięciu i nie można ich odprowadzić do środka. Wówczas hemoroidy są stale widoczne na zewnątrz odbytu i mogą być bolesne.

W przypadku wystąpienia zakrzepu w guzku krwawniczym zewnętrznym lub pęknięcia żyły pojawia bolesna okrągła, sinawa grudka widoczna na skórze w pobliżu odbytu. Po ustąpieniu ostrego stanu ból ustępuje, guzek z zakrzepem zmniejsza się i powstaje fałd skórny.

Leczenie hemoroidów (żylaków odbytu)

Leczenie zachowawcze (wskazane w każdym stadium choroby):

dieta przeciwzaparciowa z ograniczeniem ostrych przypraw i unikanie używek,

leki zwiększające napięcie ścian naczyń żylnych i zmniejszające ich przepuszczalność (zawierające hesperydynę, wyciąg z ruszczyka lub diosminę),

maści i czopki o działaniu przeciwzapalnym i miejscowo ochronnym (zawierające hydrokortyzon, tlenek cynku, kwas hialuronowy).

W przypadkach zaawansowanych, gdy metody mało inwazyjne są nieskuteczne stosuje się leczenie operacyjne, czyli wycięcie guzków krwawniczych. Zabieg ten jest bolesny i wiąże się z większym ryzykiem powikłań. Po leczeniu operacyjnym mogą wystąpić powikłania wczesne (krwawienie, zakażenie, zatrzymanie moczu) i późne (przetoki lub nawrót choroby hemoroidalnej). Sporadycznie występuje nietrzymanie gazów i stolca.

Jak zapobiegać powstaniu hemoroidów (żylaków odbytu)?

Ważna jest odpowiednia dieta bogata we włókna roślinne, unikanie potraw sprzyjających zaparciom: czekolady, mocnej herbaty. Zaleca się umiarkowany wysiłek fizyczny, unikanie sytuacji prowadzących do wzmożonego ciśnienia w jamie brzusznej, np. dźwigania. Osobom mającym siedzący tryb życia zaleca się przerywanie siedzenia kilkuminutowymi ćwiczeniami, spacerem.