Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: biblioteka tekstów NIL, koza nostra). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Reaktywne zapalenie stawów
Mężczyzna w wieku 22 lat zgłosił się z powodu dolegliwości bólowych stawów nadgarstkowych, skokowych i kolanowych utrzymujących się od miesiąca. Ból nasilał się w nocy i w godzinach porannych. Towarzyszyły mu obrzęk, zaczerwienienie i ograniczenie ruchomości w zajętych stawach. Około miesiąca przed wystąpieniem dolegliwości stawowych chory przebył zakażenie dróg moczowych z wyciekiem wydzieliny z cewki moczowej. Objawy zakażenia wystąpiły po przygodnym kontakcie seksualnym. Rodzice chorego nie leczyli się z powodu żadnych chorób. W najbliższej rodzinie nie występowały zapalenia stawów, nikt nie chorował na łuszczycę.
W dotychczas wykonanych badaniach stwierdzono przyspieszenie opadania krwinek czerwonych (OB.) do 53 mm/h oraz obecność w surowicy przeciwciał przeciw Chlamydia trachomatis w klasie IgG. Pobrano wymaz treści z cewki moczowej w kierunku zakażenia rzeżączką (wynik był ujemny). Nie wykonano posiewu moczu.
Rozpoczęto leczenie doksycykliną w dawce 2 razy 100 mg/24 h.
Badanie przedmiotowe
W badaniu przedmiotowym stwierdzono bolesność i ograniczenie ruchomości w stawie nadgarstkowym lewym, obrzęk, zaczerwienienie i bolesność w stawie skokowym prawym, obrzęk całego palca (tzw. palec kiełbasiany) stopy lewej oraz bolesność i niewielki przykurcz zgięciowy w stawie kolanowym lewym.
Zlecone badania i interpretacja ich wyników
Powtórzono badanie ogólne moczu i wykonano posiew moczu, w którym nie wyhodowano bakterii. Po uzyskaniu zgody chorego przeprowadzono badania w kierunku zakażenia wirusem ludzkiego nabytego niedoboru odporności (HIV – Human immunodeficiency virus), których wyniki były ujemne. Wykonano też badania oceniające obecność czynnika reumatoidalnego w surowicy oraz antygenu HLA-B27 – ich wyniki również były ujemne.
Rozpoznano reaktywne zapalenie stawów.
Zlecono kontynuację leczenia doksycykliną, zastosowano też diklofenak doustnie. Ze względu na utrzymujący się silny ból i przykurcz zgięciowy w stawie kolanowym lewym podano miejscowo 40 mg metyloprednizolonu. Bóle i obrzęki zmniejszyły się, a ruchomość w stawach poprawiła się.
Zalecono wykonanie za 2 tygodnie badań kontrolnych – morfologii krwi obwodowej, OB i aktywność enzymów wątrobowych, a następnie zgłoszenie się do lekarza rodzinnego. W razie utrzymywania się dolegliwości dłużej niż przez 3 miesiące zalecono wizytę u reumatologa w celu rozważenia wskazań do włączenia leczenia metotreksatem.
Te pytania są w oryginale (koza nostra) — dosłownie, bez zmian. Odpowiedzi opracowano na podstawie treści tekstu (w oryginale nie było gotowych odpowiedzi).
Dolegliwości bólowe stawów nadgarstkowych, skokowych i kolanowych, utrzymujące się od miesiąca, z obrzękiem, zaczerwienieniem i ograniczeniem ruchomości w zajętych stawach.
Utrzymywały się od miesiąca.
Rodzice chorego nie leczyli się z powodu żadnych chorób, w najbliższej rodzinie nie występowały zapalenia stawów, nikt nie chorował na łuszczycę. Natomiast miesiąc przed dolegliwościami stawowymi chory przebył zakażenie dróg moczowych po przygodnym kontakcie seksualnym.
Bolesność i ograniczenie ruchomości w stawie nadgarstkowym lewym; obrzęk, zaczerwienienie i bolesność w stawie skokowym prawym; obrzęk całego palca (tzw. palec kiełbasiany) stopy lewej; bolesność i niewielki przykurcz zgięciowy w stawie kolanowym lewym.
OB. (53 mm/h), przeciwciała przeciw Chlamydia trachomatis w klasie IgG, wymaz z cewki moczowej w kierunku rzeżączki (ujemny), posiew moczu (bez bakterii), badanie w kierunku HIV (ujemne), czynnik reumatoidalny (ujemny), antygen HLA-B27 (ujemny).
Reaktywne zapalenie stawów.
Doksycyklina (2 razy 100 mg/24 h), diklofenak doustnie oraz miejscowo 40 mg metyloprednizolonu w staw kolanowy lewy.
Bóle i obrzęki zmniejszyły się, a ruchomość w stawach poprawiła się.
Za 2 tygodnie — morfologię krwi obwodowej, OB i aktywność enzymów wątrobowych.
Zgłoszenie się do lekarza rodzinnego po badaniach kontrolnych; w razie utrzymywania się dolegliwości dłużej niż przez 3 miesiące — wizyta u reumatologa w celu rozważenia leczenia metotreksatem.
W języku polskim akcent pada na przedostatnią sylabę każdego słowa. W tabeli niżej pogrubiona sylaba to ta akcentowana. Czytaj słowo w całości, nie sylabami — pogrubienie tylko wskazuje, gdzie pada nacisk głosu.
⚠️ Wyjątki (akcent na 3. sylabę od końca): formy typu gra-MA-ty-ka, fi-ZY-ka oraz liczebniki czte-RY-sta, sied-MIU-set. W tym tekście takich słów nie ma — wszystkie idą według reguły przedostatniej sylaby. Osobno: łacińska nazwa Chlamydia trachomatis i angielski dopisek Human immunodeficiency virus czytaj jako obce wtrącenia — nie naginaj ich do polskiego akcentu na siłę.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| nadgarstkowych | trudna zbitka „nadgarst-" na początku |
| skokowych | powtórz osobno, nie połykaj sylab |
| kolanowych | a czyste, akcent na -no- |
| utrzymujących | ją nosowe = [йон] |
| zaczerwienienie | długie słowo, nie gub sylab: „za-czer-wie-nie-nie" |
| ruchomości | -ści miękkie |
| zakażenie dróg moczowych | cz = [ч] |
| wydzieliny | dzi = [дźи] |
| przygodnym kontakcie | ci = [ći] |
| seksualnym | obce, czytaj wyraźnie „-al-" |
| łuszczycę | zbitka sz+cz, ł = [w] |
| przyspieszenie | rz? nie — sz wprost = [ш] |
| Chlamydia trachomatis | łacińska nazwa — czytaj literka po literce |
| rzeżączką | bardzo trudne słowo: rz+ż+cz w jednym wyrazie |
| doksycykliną | ą nosowe na końcu |
| kiełbasiany | si = [śi] |
| przykurcz zgięciowy | ci = [ći] |
| reumatoidalnego | eu dwugłoska |
| metyloprednizolonu | długie, obce — czytaj wolno, sylabami |
| metotreksatem | obce, ks wprost |
Komisja słucha, jak czytasz liczby. Ćwicz osobno.
| W tekście | Czytaj |
|---|---|
| 22-letniego mężczyzny | dwudziestodwuletniego mężczyzny |
| 53 mm/h | pięćdziesiąt trzy milimetry na godzinę |
| OB. | o-be (odczyn Biernackiego) |
| IgG | i-gie-gie |
| 2 razy 100 mg/24 h | dwa razy sto miligramów na dwadzieścia cztery godziny |
| HIV | ha-i-wu |
| HLA-B27 | ha-el-a, be, dwadzieścia siedem |
| 40 mg | czterdzieści miligramów |
| 2 tygodnie | dwa tygodnie |
| 3 miesiące | trzy miesiące |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| nadgarstkowych | nadgarstkowych | przedostatnia, nie ostatnia |
| reumatoidalnego | reumatoidalnego | przedostatnia |
| metyloprednizolonu | metyloprednizolonu | przedostatnia |
| kolanowym | kolanowym | przedostatnia |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „рухомости" twardo | ruchomości | -ści = [щчи], miękkie |
| „згенцовы" twardo | zgięciowy | cio = [ćо] |
| „контакце" twardo | kontakcie | cie = [će] |
| „выдзелины" twardo | wydzieliny | dzie = [дźе] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „утшимуёнцых" bez nosówki | utrzymujących | ją nosowe |
| „доксициклину" bez nosówki na końcu | doksycykliną | ą nosowe |
| „лущицэ" | łuszczycę | ę nosowe |
| „вонтробовых" niedbale | wątrobowych | ą nosowe |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „лущицэ" jedno sz | łuszczycę | sz i cz obok siebie — dwa różne dwuznaki |
| „жежончкон" | rzeżączką | rz+ż+cz w jednym słowie — czytaj wolno |
| „моцовых" | moczowych | cz = [ч], nie [ц] |
| „заходзене" | zakażenie | ż = [ж] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „лущица" [л] | łuszczyca [wusz-] | ł = [w] |
| „хоровал" [л] | chorował [-vaw] | ł = [w] |
| „згложене" [л] | zgłoszenie [zgwo-] | ł = [w] |
| „пшецивчал" [л] | przeciwciał [-ćaw] | ł = [w] na końcu |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „зглошене" | zgłoszenie | zbitka zgł- na początku |
| „пшикурч" | przykurcz | zbitka prz- na początku |
| „впровадзоно" | wprowadzono | zbitka wpr- |
| „згенцовы" | zgięciowy | zbitka zg- |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „пятдесят три мм в час" dosłownie z rosyjskiego | pięćdziesiąt trzy milimetry na godzinę | polska kolejność jednostek |
| „хив" czytane jak jedno słowo | HIV = ha-i-wu | akronim czytamy literami po polsku |
| „сто мг за 24" | sto miligramów na dwadzieścia cztery godziny | „na", nie „za" |
| „аш-эл-а-два-семь" | HLA-be-dwadzieścia siedem | litera „B" to „be", liczbę czytamy całą, nie cyfra po cyfrze |
| „двадцать два летний" osobno | dwudziestodwuletniego | liczebnik złożony to jedno słowo |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „суставов" kalka | stawów | polskie słowo, nie kalka rosyjska |
| „мочевых" miękko | moczowych | cz twarde [ч], nie [ч'] |
| akcent + pośpiech | czytaj wolno, do kropki | pośpiech gubi nosówki i końcówki |
| dodawanie wiedzy spoza tekstu | mów tylko to, co w tekście | komisja karze odejście od tekstu |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| reaktywne zapalenie stawów | реактивный артрит |
| staw nadgarstkowy / skokowy / kolanowy | лучезапястный / голеностопный / коленный сустав |
| obrzęk | отёк |
| zaczerwienienie | покраснение |
| ograniczenie ruchomości | ограничение подвижности |
| zakażenie dróg moczowych | инфекция мочевыводящих путей |
| wyciek wydzieliny z cewki moczowej | выделения из уретры |
| przygodny kontakt seksualny | случайный половой контакт |
| łuszczyca | псориаз |
| OB. (odczyn Biernackiego) | СОЭ — скорость оседания эритроцитов |
| przeciwciała IgG | антитела класса IgG |
| Chlamydia trachomatis | хламидия трахоматис |
| rzeżączka | гонорея |
| doksycyklina | доксициклин — антибиотик |
| palec kiełbasiany | «сосискообразный» палец (дактилит) |
| przykurcz zgięciowy | сгибательная контрактура |
| posiew moczu | посев мочи |
| HIV | ВИЧ |
| czynnik reumatoidalny | ревматоидный фактор |
| antygen HLA-B27 | антиген HLA-B27 |
| diklofenak | диклофенак — НПВС |
| metyloprednizolon | метилпреднизолон — ГКС |
| morfologia krwi obwodowej | общий анализ крови |
| enzymy wątrobowe | печёночные ферменты |
| reumatolog | ревматолог |
| metotreksat | метотрексат |
Tekst — oryginał z materiałów NIL (koza nostra), czytaj dosłownie. Akcent, wymowa i pułapki — analiza tekstu.