Część 3 — Czytanie i rozumienie tekstu
Przed tym rozdziałem przeczytaj Wprowadzenie do części 3 (zasady czytania, akcent, strategia pytań). Tekst poniżej jest oryginalny — dokładnie taki, jak na egzaminie (źródło: materiały NIL, grupa NIL_razem). Czytaj go na głos, wolno, akcent na przedostatnią sylabę.
Ostre zapalenie dróg żółciowych
Ostre zapalenie dróg żółciowych to poważna choroba, w której na skutek zastoju żółci dochodzi do rozwoju zakażenia bakteryjnego oraz intensywnego procesu zapalnego w drogach żółciowych. Zapalenie może obejmować zarówno drogi wewnątrzwątrobowe, jak i zewnątrzwątrobowe.
Dlaczego rozwija się ostre zapalenie dróg żółciowych
Kluczową przyczyną jest utrudniony odpływ żółci, czyli cholestaza. Gdy żółć nie może swobodnie spływać do jelita, gromadzi się w przewodach. Taki zastój ułatwia przedostanie się i namnażanie bakterii. Do cholestazy najczęściej prowadzą:
kamica żółciowa, zwłaszcza kamica przewodowa,
nowotwory, które uciskają lub naciekają drogi żółciowe (np. rak trzustki),
zwężenia dróg żółciowych po przebytych stanach zapalnych lub zabiegach medycznych,
pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych,
ucisk spowodowany torbielą trzustki lub powiększonymi węzłami chłonnymi.
Zakażenie najczęściej wywołują bakterie:
Escherichia coli, Klebsiella oraz Enterococcus.
Objawy choroby
Najbardziej charakterystycznym zestawem objawów jest triada Charcota, czyli:
silny ból w prawym podżebrzu o charakterze kolki,
gorączka z dreszczami,
żółtaczka.
W ciężkich przypadkach pojawia się także zaburzenie świadomości oraz wstrząs septyczny. Połączenie tych pięciu objawów określa się jako pentadę Reynoldsa, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Jak przebiega diagnostyka
Badania laboratoryjne
W wynikach często stwierdza się:
podwyższone leukocyty i CRP,
wzrost bilirubiny,
podwyższoną aktywność ALT, AST,
wzrost fosfatazy alkalicznej (ALP) i GGT.
Badania obrazowe
Podstawowym badaniem jest USG jamy brzusznej, w którym można zauważyć poszerzone drogi żółciowe oraz obecność złogów.
Badanie diagnostyczno-terapeutyczne
Szczególnie ważną metodą jest ECPW — endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna.
To badanie pozwala zidentyfikować przyczynę niedrożności, a jednocześnie usunąć przeszkodę, np. kamień.
Leczenie
Leczenie zachowawcze obejmuje:
wstrzymanie przyjmowania pokarmów i płynów doustnie,
intensywne nawadnianie dożylne,
podawanie leków przeciwbólowych i rozkurczowych,
antybiotykoterapię.
Leczenie zabiegowe
Najważniejszą metodą jest ECPW, które pozwala odbarczyć drogi żółciowe i usunąć przyczynę zastoju.
Możliwe powikłania nieleczonego OZDŻ
Nieleczone ostre zapalenie dróg żółciowych może prowadzić do ciężkich i zagrażających życiu powikłań, takich jak:
sepsa i wstrząs septyczny,
ropnie wątroby,
zapalenie otrzewnej,
zwężenia dróg żółciowych,
a w przewlekłych przypadkach — nawet marskość wątroby i zwiększone ryzyko raka dróg żółciowych.
Poniższe pytania i odpowiedzi pochodzą dosłownie z oryginału materiału.
Jakie są przyczyny: zablokowany odpływ żółci oraz zakażenia bakteryjnego.
Objawy i jak się nazywa triada: Charcota - ból, gorączka z dreszczami oraz żółtaczka.
Jakie bakterie najczęściej wywołują? Klebsiela, e.coli i enterococcus.
Które badanie diagnostyczne jednocześnie jest leczeniem - ECPW.
Jakie powikłania nieleczonego OZDŻ: sepsa i wstrząs septyczny, ropień wątroby, zapalenie otrzewnej, zwężenia dróg żółciowych, zwiększone ryzyko raka dróg żółciowych.
W języku polskim akcent pada na przedostatnią sylabę każdego słowa. Czytaj słowo w całości, nie sylabami — pogrubienie w tabeli niżej tylko wskazuje, gdzie pada nacisk głosu.
⚠️ Wyjątki (akcent na 3. sylabę od końca): formy typu gra-MA-ty-ka, fi-ZY-ka oraz liczebniki czte-RY-sta, sied-MIU-set. W tym tekście takich słów nie ma — wszystkie idą według reguły przedostatniej sylaby.
| Słowo (akcent) | Na co uważać przy czytaniu |
|---|---|
| żółciowych | ż = [ż], ół = [uw] |
| zastoju | j na końcu sylaby |
| wewnątrzwątrobowe | długie złożone słowo, czytaj po sylabach |
| cholestaza | obce słowo, ch = [h] |
| kamica przewodowa | c = [ц] twarde |
| uciskają, naciekają | ci = [ći] w nacie- |
| stwardniające | zbitka stwardn- |
| torbielą trzustki | rz→trz = [tsz], akcent |
| węzłami chłonnymi | ch = [h] |
| triada Charcota | „Ch" = [h], akcent na -co- |
| podżebrzu | rz = [ż] |
| dreszczami | dr-eszcz zbitka |
| żółtaczka | tacz = [тач] |
| pentadę Reynoldsa | obce nazwisko, czytaj literalnie |
| fosfatazy alkalicznej | długie słowo, po sylabach |
| poszerzone | sz = [ш] |
| endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna | bardzo długie słowo — czytaj wolno, sylaba po sylabie |
| niedrożności | dr twarde, końcówka -ści miękka |
| rozkurczowych | cz = [ч] |
| antybiotykoterapię | ę nosowe na końcu |
| odbarczyć | rz→rcz twarde |
| otrzewnej | rz = [ż] |
| marskość | sk twarde, ość miękkie |
Komisja słucha, jak czytasz liczby i skróty. Ćwicz osobno.
| W tekście | Czytaj |
|---|---|
| triada Charcota | triada Charcota (3 objawy) |
| pentada Reynoldsa | pentada Reynoldsa (5 objawów) |
| pięciu objawów | pięciu objawów |
| CRP | ce-er-pe |
| ALT, AST | a-el-te · a-es-te |
| ALP | a-el-pe (fosfataza alkaliczna) |
| GGT | gie-gie-te |
| USG | u-es-gie |
| ECPW | e-ce-pe-wu |
Najczęstsze błędy osoby rosyjsko-/ukraińskojęzycznej przy czytaniu tego tekstu. Pogrupowane wg typu. Ćwicz każdą linijkę na głos.
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| żółciowych | żółciowych | przedostatnia |
| wewnątrzwątrobowe | wewnątrzwątrobowe | przedostatnia |
| cholangiopankreatografia | cholangiopankreatografia | przedostatnia |
| antybiotykoterapię | antybiotykoterapię | przedostatnia, ę nosowe |
| endoskopowa | endoskopowa | przedostatnia |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „свядомосьти" twardo | świadomości | świa = [śfia], -ści miękkie |
| „чежких" twardo | ciężkich | ci = [ći] |
| „начекаён" | naciekają | cie = [će] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „вензлами" | węzłami | ę nosowe |
| „вструнс септычны" | wstrząs septyczny | ą nosowe |
| „звенженя" | zwężenia | ę nosowe |
| „загражёнцых жицю" | zagrażających życiu | ą nosowe |
| „звенкшоне" | zwiększone | ę nosowe |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „дрешчами" twardo | dreszczami | szcz = [щч] |
| „жолтачка" | żółtaczka | cz = [ч] |
| „трзустки" | trzustki | trz = [tsz] |
| „вструмане" | wstrzymanie | rz→wstrz = [фстш] |
| „пшешкоде" | przeszkodę | rz→prz, sz = [ш] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „жолциовых" [л] | żółciowych [w] | ł = [w], ó = [u] |
| „жолтачка" [л] | żółtaczka [w] | ł = [w] |
| „злогов" [л][о] | złogów | ł = [w], ó = [u] |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „вструманье" | wstrzymanie | zbitka wstrz- |
| „розкурчовых" | rozkurczowych | zbitka -rk- |
| „пшециwбулоwых" | przeciwbólowych | rz→prz |
| „холангиопанкреатография" | cholangiopankreatografia | długa zbitka, czytaj literka po literce |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „пять симптомов" po rosyjsku | pięciu objawów | liczebnik polski w dopełniaczu |
| litery skrótu po rosyjsku (АЛТ) | a-el-te (ALT) | polskie nazwy liter |
| ❌ Tak NIE | ✅ Tak TAK | Dlaczego |
|---|---|---|
| „желчь" zamiast żółć | żółć | kalka rosyjska, nie polskie słowo |
| „боль" zamiast ból | ból | kalka, ó = [u] |
| akcent + pośpiech | czytaj wolno, do kropki | pośpiech gubi nosówki i końcówki |
| dodawanie wiedzy spoza tekstu | mów tylko to, co w tekście | komisja karze odejście od tekstu |
| Termin (z tekstu) | Objaśnienie |
|---|---|
| ostre zapalenie dróg żółciowych (OZDŻ) | острый холангит |
| zastój żółci / cholestaza | застой жёлчи / холестаз |
| drogi żółciowe wewnątrz-/zewnątrzwątrobowe | внутри-/внепечёночные жёлчные протоки |
| kamica żółciowa / kamica przewodowa | желчнокаменная болезнь / камни в протоке |
| pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych | первичный склерозирующий холангит (ПСХ) |
| triada Charcota | триада Шарко (боль, лихорадка с ознобом, желтуха) |
| pentada Reynoldsa | пентада Рейнольдса (+ спутанность сознания, септический шок) |
| ALT, AST | АЛТ, АСТ (печёночные ферменты) |
| fosfataza alkaliczna (ALP), GGT | щелочная фосфатаза, ГГТ (маркеры холестаза) |
| USG jamy brzusznej | УЗИ брюшной полости |
| ECPW (endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna) | ЭРХПГ (эндоскопическая ретроградная холангиопанкреатография) |
| leczenie zachowawcze | консервативное лечение |
| antybiotykoterapia | антибиотикотерапия |
| wstrząs septyczny | септический шок |
| ropnie wątroby | абсцессы печени |
| zapalenie otrzewnej | перитонит |
| marskość wątroby | цирроз печени |
Tekst — oryginał z materiałów NIL (koza nostra / grupa NIL_razem), czytaj dosłownie. Akcent, wymowa i pułapki — analiza tekstu.